% ITRANS song...
% --------------
\startsong
\indian % Begin indian text....same as !<
\centerline{.. vivekachuDaamaNi..}
%
%.. vivekachuDaamaNi..
%
sarvavedaantasiddhaantagocharaM tamagocharam.h .
govindaM paramaanandaM sad.hguruM praNato.asmyaham.h .. 1..

jantuunaaM narajanma durlabhamataH pu.nstvaM tato viprataa
tasmaadvaidikadharmamaargaparataa vidvattvamasmaatparam.h .
aatmaanaatmavivechanaM svanubhavo brahmaatmanaa sa.nsthitiH
muk{}tirno shatajanmakoTisukR^itaiH puNyairvinaa labhyate .. 2..

durlabhaM trayamevaitaddevaanugrahahetukam.h .
manushhyatvaM mumukshutvaM mahaapurushhasa.nshrayaH .. 3..

lab{}dhvaa kathachin{}narajanma durlabhaM
    tatraapi pu.nstvaM shrutipaaradarshanam.h .
yas{}tvaatmamuk{}tau na yateta muuDhadhiiH
    sa hyaatmahaa svaM vinihan{}tyasad.hgrahaat.h .. 4..

itaH ko n{}vasti muuDhaatmaa yastu svaarthe pramaadyati .
durlabhaM maanushhaM dehaM praapya tatraapi paurushham.h .. 5..

vadan{}tu shaastraaNi yajan{}tu devaan.h
    kurvan{}tu karmaaNi bhajan{}tu devataaH .
aatmaik{}yabodhena vinaapi muk{}tiH
    na sidhyati brahmashataan{}tare.api .. 6..

amR^itatvasya naashaasti vittenetyeva hi shrutiH .
braviiti karmaNo muk{}terahetutvaM sphuTaM yataH .. 7..

ato vimuk{}t{}yai prayatet vidvaan.h 
    sa.nnyastabaahyaarthasukhaspR^ihaH san.h .
san{}taM mahaan{}taM samupetya deshikaM
    tenopadishhTaarthasamaahitaatmaa .. 8..

uddharedaatmanaatmaanaM magnaM sa.nsaaravaaridhau .
yogaaruuDhatvamaasaadya samyag{}darshananishhThayaa .. 9..

sa.nnyasya sarvakarmaaNi bhavabandhavimuk{}taye .
yatyataaM paNDitairdhiirairaatmaabhyaasa upasthitaiH .. 10..

chittasya shuddhaye karma na tu vastuupalabdhaye .
vastusiddhirvichaareNa na ki.nchit{}karmakoTibhiH .. 11..

samyag{}vichaarataH siddhaa rajjutattvaavadhaaraNaa .
bhraan{}toditamahaasarpabhayaduHkhavinaashinii .. 12..

arthasya nish{}chayo dR^ishhTo vichaareNa hitok{}titaH .
na s{}naanena na daanena praaNaayamashatena vaa .. 13..

adhikaariNamaashaaste phalasiddhirvisheshhataH .
upaayaa deshakaalaadyaaH san{}tyasmin{}sahakaariNaH .. 14..

ato vichaaraH kartavyo jiGYaasoraatmavastunaH ..
samaasaadya dayaasin{}dhuM guruM brahmaviduttamam.h .. 15..

medhaavii purushho vidvaanuhaapohavichakshaNaH .
adhikaaryaatmavidyaayaamuk{}talakshaNalakshitaH .. 16..

vivekino virak{}tasya shamaadiguNashaalinaH .
mumukshoreva hi brahmajiGYaasaayogyataa mataa .. 17..

saadhanaanyatra chatvaari kathitaani maniishhibhiH .
yeshhu sat{}sveva sannishhThaa yadabhaave na sidhyati .. 18..

aadau nityaanityavastuvivekaH parigaNyate .
ihaamutraphalabhogaviraagastadanan{}taram.h .
shamaadishhaT.hkasampattirmumukshutvamiti sphuTam.h .. 19..

brahma satyaM jaganmithyetyevaMruupo vinish{}chayaH .
so.ayaM nityaanityavastuvivekaH samudaahR^itaH .. 20..

tadvairaagyaM jihaasaa yaa darshanashravaNaadibhiH .
dehaadibrahmaparyan{}te hyanitye bhogavastuni .. 21..

virajya vishhayavraataaddoshhadR^ishh{}Tyaa muhurmuhuH .
svalakshye niyataavasthaa manasaH shama uchyate .. 22..

vishhayebhyaH paraava{tya}.r sthaapanaM svasvagolake .
ubhayeshhaamindriyaaNaaM sa damaH parikiirtitaH .
baahyaanaalam{}banaM vR^ittereshhoparatiruttamaa .. 23..

sahanaM sarvaduHkhaanaamapratiikaarapuurvakam.h .
chin{}taavilaaparahitaM saa titikshaa nigadyate .. 24..

shaastrasya guruvaak{}yasya satyabud.hdhyavadhaaraNam.h .
saa shraddhaa kathitaa sad.hbhiryayaa vastuupalabhyate .. 25..

sarvadaa sthaapanaM buddheH shuddhe brahmaNi sarvadaa .
tat{}samaadhaanamityuk{}taM na tu chittasya laalanam.h .. 26..

aha.nkaaraadidehaan{}taan.h bandhaanaGYaanakalpitaan.h .
svasvaruupaavabodhena mok{}tumich{}chhaa mumukshutaa .. 27..

mandamadhyamaruupaapi vairaagyeNa shamaadinaa .
prasaadena guroH seyaM pravR^iddhaa suuyate phalam.h .. 28..

vairaagyaM cha mumukshutvaM tiivraM yasya tu vidyate .
tasmin{}nevaarthavan{}taH syuH phalavan{}taH shamaadayaH .. 29..

etayorman{}dataa yatra virak{}tatvamumukshayoH .
marau saliilavattatra shamaaderbhaanamaatrataa .. 30..

mokshakaaraNasaamagr.hyaaM bhak{}tireva gariiyasii .
svasvaruupaanusandhaanaM bhak{}tirityabhidhiiyate .. 31..

svaatmatattvaanusan{}dhaanaM bhak{}tirityapare jaguH .
uk{}tasaadhanasaMpannastattvajiGYaasuraatmanaH .
upasiided.hguruM praaGYyaM yasmaad.hbandhavimokshaNam.h .. 32..

shrotriyo.avR^ijino.akaamahato yo brahmavittamaH .
brahmaNyuparataH shaan{}to nirin{}dhana ivaanalaH .
ahetukadayaasin{}dhurban{}dhuraanamataaM sataam.h .. 33..

tamaaraadhya guruM bhak{}tyaa prahvaprashrayasevanaiH .
prasannaM tamanupraapya pR^ich{}chhejGYaatavyamaatmanaH .. 34..

svaaminnamaste natalokaban{}dho 
    kaaruNyasin{}dho patitaM bhavaabdhau .
maamuddharaatmiiyakaTaakshadR^ishh{}Tyaa
    R^ivyaatikaaruNyasudhaabhivR^ishh{}Tyaa .. 35..

durvaarasa.nsaaradavaagnitap{}taM
    dodhuuyamaanaM duradR^ishhTavaataiH .
bhiitaM prapannaM paripaahi mR^ityoH 
    sharaNyamanyadyadahaM na jaane .. 36..

shaantaa mahaan{}to nivasanti san{}to
    vasan{}taval{}lokahitaM charan{}taH .
tiirNaaH svayaM bhiimabhavaarNavaM janaa\-
    nahetunaanyaanapi taarayan{}taH .. 37..

ayaM svabhaavaH svata eva yatpara\-
    shramaapanodapravaNaM mahaatmanaam.h .
sudhaa.nshureshha svayamarkakarkasha\-
    prabhaabhitap{}taamavati kshitiM kila .. 38..

brahmaanandarasaanubhuutikalitaiH puurtaiH sushiitairyutaiH
yushhmadvaak{}kalashojjhitaiH shrutisukhairvaak{}yaamR^itaiH sechaya .
sa.ntap{}taM bhavataapadaavadahanajvaalaabhirenaM prabho
dhanyaaste bhavadiikshaNakshaNagateH paatriikR^itaaH sviikR^itaaH .. 39..

kathaM tareyaM bhavasin{}dhumetaM
    kaa vaa gatirme katamo.as{}tyupaayaH .
jaane na kiJN{}chitkR^ipayaa.ava maaM prabho
    sa.nsaaraduHkhakshatimaatanushhva .. 40..

tathaa vadan{}taM sharaNaagataM svaM
    sa.nsaaradaavaanalataapatap{}tam.h .
niriikshya kaaruNyarasaa{dra}.rdR^ishh{}Tyaa
    dadyaadabhiitiM sahasaa mahaatmaa .. 41..

vidvaan.h sa tasmaa upasattimiiyushhe
    mumukshave saadhu yathok{}takaariNe .
prashaantachittaaya shamaanvitaaya
    tattvopadeshaM kR^ipayaiva kuryaat.h .. 42..

maa bhaishhTa vidva.nstava naas{}tyapaayaH
    sa.nsaarasin{}dhostaraNe.as{}tyupaayaH .
yenaiva yaataa yatayo.asya paaraM
    tameva maargaM tava nirdishaami .. 43..

as{}tyupaayo mahaan{}kash{}chitsa.nsaarabhayanaashanaH .
tena tii{tvaa}.r bhavaam{}bhodhiM paramaanan{}damaap{}syasi .. 44..

vedaan{}taarthavichaareNa jaayate GYaanamuttamam.h .
tenaatyantikasa.nsaaraduHkhanaasho bhavatyanu .. 45..

shraddhaabhak{}tidhyaanayogaam{}mumukshoH
    muk{}terhetuunvak{}ti saakshaach{}chhrutergiiH .
yo vaa eteshhveva tishhThatyamushhya
    moksho.avidyaakalpitaaddehaban{}dhaat.h .. 46..

aGYaanayogaatparamaatmanastava
    hyanaatmaban{}dhastata eva sa.nsR^itiH .
tayorvivekoditabodhavanhiH
    aGYaanakaaryaM pradahetsamuulam.h .. 47..

          shishhya uvaacha .
kR^ipayaa shruuyataaM svaamin{}prashno.ayaM kriyate mayaa .
yaduttaramahaM shrutvaa kR^itaarthaH syaaM bhavan{}mukhaat.h .. 48..

ko naama ban{}dhaH kathameshha aagataH 
    kathaM pratishhThaasya kathaM vimokshH .
ko.asaavanaatmaa paramaH ka aatmaa
    tayorvivekaH kathametaduchyataam.h .. 49..

          shriiguruvaacha .
dhanyo.asi kR^itakR^ityo.asi paavita te kulaM tvayaa .
yadavidyaaban{}dhamuk{}tyaa brahmiibhavitumich{}chhasi .. 50..

R^iNamochanakartaaraH pituH santi sutaadayaH .
ban{}dhamochanakartaa tu svasmaadanyo na kash{}chana .. 51..

mastakanyastabhaaraaderduHkhamanyairnivaaryate .
kshudhaadikR^itaduHkhaM tu vinaa svena na kenachit.h .. 52..

pathyamaushhadhasevaa cha kriyate yena rogiNaa .
aarogyasiddhirdR^ishhTaa.asya naanyaanushhThitakarmaNaa .. 53..

vastusvaruupaM sphuTabodhachakshushhaa
    svenaiva vedyaM na tu paNDitena .
chandrasvaruupaM nijachakshushhaiva
    GYaatavyamanyairavagamyate kim.h .. 54..

avidyaakaamakarmaadipaashaban{}dhaM vimochitum.h .
kaH shak{}nuyaadvinaatmaanaM kalpakoTishatairapi .. 55..

na yogena na saa.nkhyena karmaNaa no na vidyayaa .
brahmaatmaikatvabodhena mokshaH sidhyati naanyathaa .. 56..

viiNaayaa ruupasaundaryaM tan{}triivaadanasaushhThavam.h .
prajaaraJN{}janamaatraM tanna saamraajyaaya kalpate .. 57..

vaag{}vaikharii shabdajharii shaastravyaakhyaanakaushalam.h .
vaidushhyaM vidushhaaM tadvad.hbhuk{}taye na tu muk{}taye .. 58..

aviGYaate pare tattve shaastraadhiitistu nishhphalaa .
viGYaate.api pare tattve shaastraadhiitistu nishhphalaa .. 59..

shabdajaalaM mahaaraNyaM chittabhramaNakaaraNam.h .
ataH prayat{}naajGYaatavyaM tattvaGYaistattvamaatmanaH .. 60..

aGYaanasarpadashhTasya brahmaGYaanaushhadhaM vinaa .
kimu vedaish{}cha shaastraish{}cha kimu man{}traiH kimaushhadhaiH .. 61..

na gach{}chhati vinaa paanaM vyaadhiraushhadhashabdataH .
vinaa.aparokshaanubhavaM brahmashabdairna muchyate .. 62..

akR^itvaa dR^ishyavilayamaGYaatvaa tattvamaatmanaH .
brahmashabdaiH kuto muk{}tiruk{}timaatraphalairnR^iNaam.h .. 63..

akR^itvaa shatrusa.nhaaramagatvaakhilabhuushriyam.h .
raajaahamiti shabdaanno raajaa bhavitumarhati .. 64..

aap{}tok{}tiM khananaM tathoparishilaadyut{}karshhaNaM sviikR^itiM
nikshepaH samapekshate nahi bahiH shabdaistu nirgach{}chhati .
tadvad.hbrahmavidopadeshamananadhyaanaadibhirlabhyate 
maayaakaaryatirohitaM svamamalaM tattvaM na duryuk{}tibhiH .. 65..

tasmaatsarvaprayat{}nena bhavaban{}dhavimuk{}taye .
svaireva yat{}naH kartavyo rogaadaaviva paNDitaiH .. 66..

yas{}tvayaadya kR^itaH prashno variiyaaJN{}chhaastravinmataH .
suutrapraayo niguuDhaartho GYaatavyash{}cha mumukshubhiH .. 67..

shR^iNushhvaavahito vidvanyan{}mayaa samudiiryate .
tadetach{}chhravaNaatsadyo bhavaban{}dhaadvimokshyase .. 68..

mokshasya hetuH prathamo nigadyate
    vairaagyamatyan{}tamanityavastushhu .
tataH shamash{}chaapi damastitikshaa
    nyaasaH prasak{}taakhilakarmaNaaM bhR^isham.h .. 69..

tataH shR^itistan{}mananaM satattva\-
    dhyaanaM chiraM nityaniran{}taraM muneH .
tato.avikalpaM parametya vidvaan.h
    ihaiva nirvaaNasukhaM samR^ich{}chhati .. 70..

yad.hboddhavyaM tavedaaniimaatmaanaatmavivechanam.h .
taduchyate mayaa samyak.h shrutvaatmanyavadhaaraya .. 71..

majjaasthimedaHpalarak{}tacharma\-
    tvagaahvayairdhaatubhirebhiranvitam.h .
paadoruvakshobhujapR^ishhThamastakaiH
    aN^gairupaaN^gairupayuk{}tametat.h .. 72..

ahaMmametiprathitaM shariiraM
    mohaaspadaM sthuulamitiiryate budhaiH .
nabhonabhasvaddahanaambubhuumayaH 
    suukshmaaNi bhuutaani bhavanti taani .. 73..

parasparaaMshairmilitaani bhuutvaa
    sthuulaani cha sthuulashariirahetavaH .
maatraastadiiyaa vishhayaa bhavanti
    shabdaadayaH paJN{}cha sukhaaya bhok{}tuH .. 74..

ya eshhu muuDhaa vishhayeshhu baddhaa
    raagorupaashena sudurdamena .
aayaanti niryaan{}tyadha uu{dhva}.rmuch{}chaiH
    svakarmaduutena javena niitaaH .. 75..

shabdaadibhiH paJN{}chabhireva paJN{}cha
    paJN{}chatvamaapuH svaguNena baddhaaH .
kuraN^gamaataN^gapataN^gamiina\-
    bhR^iN^gaa naraH paJN{}chabhiraJN{}chitaH kim.h .. 76..

doshheNa tiivro vishhayaH kR^ishhNasarpavishhaadapi .
vishhaM nihanti bhok{}taaraM drashhTaaraM chakshushhaapyayam.h .. 77..

vishhayaashaamahaapaashaadyo vimuk{}taH sudus{}tyajaat.h .
sa eva kal{}pate muk{}tyai naanyaH shhaT.hshaastravedyapi .. 78..

aapaatavairaagyavato mumukshuun.h 
    bhavaabdhipaaraM pratiyaatumudyataan.h .
aashaagraho majjayate.an{}taraale
    nigR^ihya kaNThe viniva{tya}.r vegaat.h .. 79..

vishhayaakhyagraho yena suvirak{}tyasinaa hataH .
sa gach{}chhati bhavaambhodheH paaraM pratyuuhavarjitaH .. 80..

vishhamavishhayamaargairgach{}chhato.anach{}chhabuddheH 
    pratipadamabhiyaato mR^ityurapyeshha viddhi .
hitasujanaguruk{}tyaa gach{}chhataH svasya yuk{}tyaa 
    prabhavati phalasiddhiH satyamityeva viddhi .. 81..

mokshasya kaa.nkshaa yadi vai tavaasti
    tyajaatiduuraadvishhayaanvishhaM yathaa .
piiyuushhavattoshhadayaakshamaarjava\-
    prashaantidaan{}tiirbhaja nityamaadaraat.h .. 82..

anukshaNaM yatparihR^itya kR^ityaM
    anaadyavidyaakR^itaban{}dhamokshaNam.h .
dehaH paraartho.ayamamushhya poshhaNe
    yaH sajjate sa svamanena hanti .. 83..

shariiraposhhaNaarthii san.h ya aatmaanaM didR^ikshati .
graahaM daarudhiyaa dhR^itvaa nadi tartuM sa gach{}chhati .. 84..

moha eva mahaamR^ityurmumukshorvapuraadishhu .
moho vinirjito yena sa muk{}tipadamarhati .. 85..

mohaM jahi mahaamR^ityuM dehadaarasutaadishhu .
yaM jitvaa munayo yaan{}ti tadvishhNoH paramaM padam.h .. 86..

tvaN^.hmaaMsarudhiras{}naayumedomajjaasthisa.nkulam.h .
puurNaM muutrapuriishhaabhyaaM sthuulaM nin{}dyamidaM vapuH .. 87..

paJN{}chiikR^itebhyo bhuutebhyaH sthuulebhyaH puurvakarmaNaa .
samutpannamidaM sthuulaM bhogaayatanamaatmanaH .
avasthaa jaagarastasya sthuulaarthaanubhavo yataH .. 88..

baahyendriyaiH sthuulapadaarthasevaaM
    srak.hchandanas{}tr{}yaadivichitraruupaam.h .
karoti jiivaH svayametadaatmanaa
    tasmaatprashastirvapushho.asya jaagare .. 89..

sarvaa.api baahyasa.nsaaraH purushhasya yadaashrayaH .
viddhi dehamidaM sthuulaM gR^ihavad.hgR^ihamedhinaH .. 90..

sthuulasya sambhavajaraamaraNaani dharmaaH
    sthaulyaadayo bahuvidhaaH shishutaadyavasthaaH .
varNaashramaadiniyamaa bahudhaa.amayaaH syuH
    puujaavamaanabahumaanamukhaa visheshhaaH .. 91..

buddhiindriyaaNi shravaNaM tvagakshi
    ghraaNaM cha jivhaa vishhayaavabodhanaat.h .
vaak.hpaaNipaadaa gudamapyupasthaH
    karmendriyaaNi pravaNena karmasu .. 92..


nigadyate.an{}taHkaraNaM manodhiiH
    ahaMkR^itish{}chittamiti svavR^ittibhiH .
manastu sa.nkalpavikalpanaadibhiH
    buddhiH padaarthaadhyavasaayadharmataH .. 93..

atraabhimaanaadahamityahaMkR^itiH .
    svaarthaanusan{}dhaanaguNena chittam.h .. 94..

praaNaapaanavyaanodaanasamaanaa bhavatyasau praaNaH .
svayameva vR^ittibhedaadvikR^itibhedaatsuvarNasalilaadivat.h .. 95..

vaagaadi paJN{}cha shravaNaadi paJN{}cha
    praaNaadi paJN{}chaabhramukhaani paJN{}cha .
bud.hdhyaadyavidyaapi cha kaamakarmaNii
    puryashhTakaM suukshmashariiramaahuH .. 96..

idaM shariiraM shR^iNu suukshmasa.nGYitaM
    liN^gaM tvapaJN{}chiikR^itasambhavam.h .
savaasanaM karmaphalaanubhaavakaM
    svaaGYaanato.anaadirupaadhiraatmanaH .. 97..

svap{}no bhavatyasya vibhak{}tyavasthaa
    svamaatrasheshheNa vibhaati yatra .
svap{}ne tu buddhiH svayameva jaagrat.h
    kaaliinanaanaavidhavaasanaabhiH .. 98..

ka{traa}.rdibhaavaM pratipadya raajate 
    yatra svayaM bhaati hyayaM paraatmaa .
dhiimaatrakopaadhirasheshhasaakshii
    na lipyate tatkR^itakarmaleshaiH .
yasmaadasaN^gastata eva karmabhiH
    na lipyate kiJN{}chidupaadhinaa kR^itaiH .. 99..

sarvavyaapR^itikaraNaM liN^gamidaM syaach{}chidaatmanaH puMsaH .
vaasyaadikamiva takshNastenaivaatmaa bhavatyasaN^go.ayam.h .. 100..

an{}dhatvamandatvapaTutvadharmaaH
    sauguNyavaiguNyavashaaddhi chakshushhaH .
baadhiryamuukatvamukhaastathaiva
    shrotraadidharmaa na tu vetturaatmanaH .. 101..

uch{}chh.hvaasaniHsh{}vaasavijR^imbhaNakshut.h
    prasyandanaadyutkramaNaadikaaH kriyaaH .
praaNaadikarmaaNi vadanti taGYaaH
    praaNasya dharmaavashanaapipaase .. 102..

antaHkaraNameteshhu chakshuraadishhu va{shhma}.rNi .
ahamityabhimaanena tishhThatyaabhaasatejasaa .. 103..

ahaMkaaraH sa viGYeyaH kartaa bhok{}taabhimaanyayam.h .
sattvaadiguNayogena chaavasthaatrayamashnute .. 104..

vishhayaaNaamaanukuulye sukhii duHkhii viparyaye .
sukhaM duHkhaM cha taddharmaH sadaanandasya naatmanaH .. 105..

aatmaarthatvena hi preyaanvishhayo na svataH priyaH .
svata eva hi sarveshhaamaatmaa priyatamo yataH 
tata aatmaa sadaanando naasya duHkhaM kadaachana .. 106..

yatsushhup{}tau nirvishhaya aatmaanando.anubhuuyate .
shrutiH pratyakshamaitihyamanumaanaM cha jaagrati .. 107..

avyak{}tanaam{}nii parameshashak{}tiH
    anaadyavidyaa triguNaatmikaa paraa .
kaaryaanumeyaa sudhiyaiva maayaa
    yayaa jagatsarvamidaM prasuuyate .. 108..

sannaapyasannaapyubhayaatmikaa no
    bhinnaapyabhinnaapyubhayaatmikaa no .
saaN^gaapyanaN^gaa hyubhayaatmikaa no
    mahaad.hbhutaa.anirvachaniiyaruupaa .. 109..

shuddhaadvayabrahmavibhodhanaashyaa
    sarpabhramo rajjuvivekato yathaa .
rajastamaHsattvamiti prasiddhaa
    guNaastadiiyaaH prathitaiH svakaaryaiH .. 110..

vikshepashak{}tii rajasaH kriyaatmikaa
    yataH pravR^ittiH prasR^itaa puraaNii .
raagaadayo.asyaaH prabhavanti nityaM
    duHkhaadayo ye manaso vikaaraaH .. 111..

kaamaH krodho lobhadambhaadyasuuyaa
    aha.nkaare{shhyaa}.rmatsaraadyaastu ghoraaH .
dharmaa ete raajasaaH pum{}pravR^ittiH
    yasmaadeshhaa tadrajo bandhahetuH .. 112..

eshhaa.a.avR^itirnaama tamoguNasya
    shak{}tirmayaa vas{}tvavabhaasate.anyathaa .
saishhaa nidaanaM purushhasya sa.nsR^iteH
    vikshepashak{}teH pravaNasya hetuH .. 113..

praGYaavaanapi paNDito.api chaturo.apyatyantasuukshmaatmadR^ig.h\-
vyaaliiDhastamasaa na vetti bahudhaa saMbodhito.api sphuTam.h .
bhraan{}tyaaropitameva saadhu kalayatyaalambate tad.hguNaan.h
hantaasau prabalaa durantatamasaH shak{}tirmahatyaavR^itiH .. 114..

abhaavanaa vaa vipariitabhaavanaa
    asaMbhaavanaa vipratipattirasyaaH .
sa.nsargayuk{}taM na vimuJN{}chati dhruvaM
    vikshepashak{}tiH kshapayatyajasram.h .. 115..

aGYaanamaalasyajaDatvanidraa\-
    pramaadamuuDhatvamukhaastamoguNaaH .
etaiH prayuk{}to nahi vetti ki.nchin.h
    nidraaluvat{}stambhavadeva tishhThati .. 116..

sattvaM vishuddhaM jalavattathaapi
    taabhyaaM militvaa saraNaaya kalpate .
yatraatmabimbaH pratibimbitaH san.h
    prakaashayatyarka ivaakhilaM jaDam.h .. 117..

mishrasya sattvasya bhavanti dharmaaH
    tvamaanitaadyaa niyamaa yamaadyaaH .
shraddhaa cha bhak{}tish{}cha mumukshataa cha
    daivii cha sampattirasannivR^ittiH .. 118..

vishuddhasattvasya guNaaH prasaadaH
    svaatmaanubhuutiH paramaa prashaantiH .
tR^ip{}tiH praharshhaH paramaatmanishhThaa
    yayaa sadaanandarasaM samR^ich{}chhati .. 119..

avyak{}tametattriguNairniruk{}taM
    tatkaaraNaM naama shariiramaatmanaH .
sushhup{}tiretasya vibhak{}tyavasthaa
    praliinasarvendriyabuddhivR^ittiH .. 120..

sarvaprakaarapramitiprashaantiH
    biijaatmanaavasthitireva buddheH .
sushhup{}tiretasya kila pratiitiH
    ki.nchinna vedmiiti jagatprasiddheH .. 121..

dehendriyapraaNamano.ahamaadayaH
    sarve vikaaraa vishhayaaH sukhaadayaH .
vyomaadibhuutaanyakhilaM na vish{}vaM
    avyak{}taparyantamidaM hyanaatmaa .. 122..

maayaa maayaakaaryaM sarvaM mahadaadidehaparyantam.h .
asadidamanaatmatattvaM viddhi tvaM marumariichikaakalpam.h .. 123..

atha te saMpravakshyaami svaruupaM paramaatmanaH .
yadviGYaaya naro bandhaanmuk{}taH kaivalyamashnute .. 124..

asti kash{}chitsvayaM nityamahaMpratyayalambanaH .
avasthaatrayasaakshii san{}paJN{}chakoshavilakshaNaH .. 125..

yo vijaanaati sakalaM jaagrat{}svap{}nasushhup{}tishhu .
buddhitad.hvR^ittisad.hbhaavamabhaavamahamityayam.h .. 126..

yaH pashyati svayaM sarvaM yaM na pashyati kash{}chana .
yash{}chetayati bud.hdhyaadi na tadyaM chetayatyayam.h .. 127..

yena vish{}vamidaM vyaap{}taM yaM na vyaap{}noti kiJN{}chana .
abhaaruupamidaM sarvaM yaM bhaantyamanubhaatyayam.h .. 128..

yasya sannidhimaatreNa dehendriyamanodhiyaH .
vishhayeshhu svakiiyeshhu vartante preritaa iva .. 129..

ahaN^kaaraadidehaantaa vishhayaash{}cha sukhaadayaH .
vedyan{}te ghaTavad.h yena nityabodhasvaruupiNaa .. 130..

eshho.antaraatmaa purushhaH puraaNo
    niran{}taraakhaNDasukhaanubhuutiH .
sadaikaruupaH pratibodhamaatro
    yeneshhitaa vaagasavash{}charanti .. 131..

atraiva sattvaatmani dhiiguhaayaaM
    avyaakR^itaakaasha ushatprakaashaH .
aakaasha uch{}chai ravivatprakaashate
    svatejasaa vish{}vamidaM prakaashayan.h .. 132..

GYaataa mano.aha.nkR^itivikriyaaNaaM
    dehendriyapraaNakR^itakriyaaNaam.h .
ayo.agnivattaananuvartamaano
    na cheshhTate no vikaroti kiJN{}chana .. 133..

na jaayate no mriyate na vardhate
    na kshiiyate no vikaroti nityaH .
viliiyamaane.api vapushhyamushhmi\-
    n{}na liiyate kumbha ivaambaraM svayam.h .. 134..

prakR^itivikR^itibhinnaH shuddhabodhasvabhaavaH 
    sadasadidamasheshhaM bhaasayannirvisheshhaH .
vilasati paramaatmaa jaagradaadishhvavasthaa\-
    svahamahamiti saakshaatsaakshiruupeNa buddheH .. 135..

niyamitamanasaamuM tvaM svamaatmaanamaatman.h
    yayamahamiti saakshaadviddhi buddhiprasaadaat.h .
janimaraNatara.ngaapaarasa.nsaarasin{}dhuM
    pratara bhava kR^itaartho brahmaruupeNa sa.nsthaH .. 136..

atraanaatmanyahamiti matirban{}dha eshho.asya puMsaH
    praap{}to.aGYaanaajjananamaraNak{}leshasaMpaatahetuH .
yenaivaayaM vapuridamasatsatyamityaatmabud.hdhyaa
    pushhyatyukshatyavati vishhayaistan{}tubhiH koshakR^idvat.h .. 137..

atasmi.nstad.hbuddhiH prabhavati vimuuDhasya tamasaa
vivekaabhaavaadvai sphurati bhujage rajjudhishhaNaa .
tato.anarthavraato nipatati samaadaaturadhikaH
tato yo.asad.hgraahaH sa hi bhavati ban{}dhaH shR^iNu sakhe .. 138..

akhaNDanityaadvayabodhashak{}tyaa
    sphuran{}tamaatmaanamanan{}tavaibhavam.h .
samaavR^iNotyaavR^itishak{}tireshhaa
    tamomayii raahurivaarkabimbam.h .. 139..

tirobhuute svaatmanyamalataratejovati pumaan.h
    anaatmaanaM mohaadahamiti shariiraM kalayati .
tataH kaamakrodhaprabhR^itibhiramuM ban{}dhanaguNaiH
    paraM vikshepaakhyaa rajasa urushak{}ti{vya}.rthayati .. 140..

mahaamohagraahagrasanagalitaatmaavagamano
    dhiyo naanaavasthaaM svayamabhinayaMstad.hguNatayaa .
apaare sa.nsare vishhayavishhapuure jalanidhau
    nimajyonmajyaayaM bhramati kumatiH kutsitagatiH .. 141..

bhaanuprabhaasa.njanitaabhrapaN^.hk{}tiH
    bhaanuM tirodhaaya vijR^imbhate yathaa .
aatmoditaaha.nkR^itiraatmatattvaM
    tathaa tirodhaaya vijR^imbhate svayam.h .. 142..

kavalitadinanaarthe durdine saan{}drameghaiH
    vyathayati himajha.njhaavaayurugro yathaitaan.h .
aviratatamasaatmanyaavR^ite muuDhabuddhiM
    kshapayati bahuduHkhaistiivravikshepashak{}tiH .. 143..

etaabhyaameva shak{}tibhyaaM ban{}dhaH puMsaH samaagataH .
yaabhyaaM vimohito dehaM matvaa.atmaanaM bhramatyayam.h .. 144..

biijaM  sa.nsR^itibhuumijasya tu tamo dehaatmadhiiraN^kuro
raagaH pal{}lavamambu karma tu vapuH skan{}dhoo.asavaH shaakhikaaH .
agraaNiindriyasa.nhatish{}cha vishhayaaH pushhpaaNi duHkhaM phalaM
naanaakarmasamud.hbhavaM bahuvidhaM bhok{}taatra jiivaH khagaH .. 145..

aGYaanamuulo.ayamanaatmabandho
    naisargiko.anaadiranan{}ta iiritaH .
janmaapyayavyaadhijaraadiduHkha\-
    pravaahapaataM janayatyamushhya .. 146..

naas{}trairna shas{}trairanilena vanhinaa
    chhettuM na shak{}yo na cha karmakoTibhiH .
vivekaviGYaanamahaasinaa vinaa
    dhaatuH prasaadena shitena maJN{}junaa .. 147..

shrutipramaaNaikamateH svadharma
    nishhThaa tayaivaatmavishuddhirasya .
vishuddhabuddheH paramaatmavedanaM
    tenaiva sa.nsaarasamuulanaashaH .. 148..

koshairan{}namayaadyaiH paJN{}chabhiraatmaa na sa.nvR^ito bhaati .
nijashak{}tisamutpannaiH shaivaalapaTalairivaambu vaapiistham.h .. 149..

tach{}chhaivaalaapanaye samyak.h salilaM pratiiyate shuddham.h .
tR^ishhNaasan{}taapaharaM sadyaH saukhyapradaM paraM puMsaH .. 150..

paJN{}chaanaamapi koshaanaamapavaade vibhaatyayaM shuddhaH .
nityaanandaikarasaH pratyagruupaH paraH svayaMjyotiH .. 151..

aatmaanaatmavivekaH kartavyo ban{}dhamuk{}taye vidushhaa .
tenaivaanandii bhavati svaM viGYaaya sach{}chidaanandam.h .. 152..

muJN{}jaadishhiikaamiva dR^ishyavargaat.h
    pratyaJN{}chamaatmaanamasaN^gamakriyam.h .
vivichya tatra pravilaapya sarvaM
    tadaatmanaa tishhThati yaH sa muk{}taH .. 153..

deho.ayamannabhavano.annamayastu koshaH
    chaannena jiivati vinashyati tadvihiinaH .
tvak.hcharmamaa.nsarudhiraasthipuriishharaashiH
    naayaM svayaM bhavitumarhati nityashuddhaH .. 154..

puurvaM janeradhimR^iterapi naayamasti
    jaatakshaNaH kshaNaguNo.aniyatasvabhaavaH .
naiko jaDash{}cha ghaTavat{}paridR^ishyamaanaH
svaatmaa kathaM bhavati bhaavavikaaravettaa .. 155..

paaNipaadaadimaandeho naatmaa vyaN^ge.api jiivanaat.h .
tattach{}chhak{}teranaashaach{}cha na niyamyo niyaamakaH .. 156..

dehataddharmatatkarmatadavasthaadisaakshiNaH .
sata eva svataHsiddhaM tadvailakshaNyamaatmanaH .. 157..

shalyaraashirmaaMsalip{}to malapuurNo.atikashmalaH .
kathaM bhavedayaM vettaa svayametadvilakshaNaH .. 158..

tvaN^.hmaa.nsamedo.asthipuriishharaashaa\-
    vahaMmatiM muuDhajanaH karoti .
vilakshaNaM vetti vichaarashiilo
    nijasvaruupaM paramaartha bhuutam.h .. 159..

deho.ahamityeva jaDasya buddhiH
    dehe cha jiive vidushhas{}tvahaMdhiiH .
vivekaviGYaanavato mahaatmano 
    brahmaahamityeva matiH sadaatmani .. 160..

atraatmabuddhiM tyaja muuDhabuddhe
    tvaN^.hmaa.nsamedo.asthipuriishharaashau .
sarvaatmani brahmaNi nirvikalpe
    kurushhva shaa.nti paramaaM bhajasva .. 161..

dehendriyaadaavasati bhramoditaaM
    vidvaanaha.ntaaM na jahaati yaavat.h .
taavan{}na tasyaasti vimuk{}tivaartaa\-
    pyas{}tveshha vedaantanayaantadarshii .. 162..

chhaayaashariire pratibimbagaatre
    yat{}svap{}nadehe hR^idi kalpitaaN^ge .
yathaatmabuddhistava naasti kaachi\-
    jjiivach{}chhariire cha tathaiva maa.astu .. 163..

dehaatmadhiireva nR^iNaamasaddhiyaaM
    janmaadiduHkhaprabhavasya biijam.h .
yatastatas{}tvaM jahi taaM prayat{}naat.h
    tyak{}te tu chitte na punarbhavaashaa .. 164..

karmendriyaiH paJN{}chabhiraJN{}chito.ayaM
    praaNo bhavet{}praaNamayastu koshaH .. 
yenaatmavaanan{}namayo.anupuurNaH
    pravartate.asau sakalakriyaasu .. 165..

naivaatmaapi praaNamayo vaayuvikaaro
    gantaa.a.agantaa vaayuvadantarbahireshhaH .
yasmaatkiJN{}chit{}k{}vaapi na vettiishhTamanishhTaM
    svaM vaanyaM vaa kiJN{}chana nityaM paratan{}traH .. 166..

GYaanendriyaaNi cha manash{}cha manomayaH syaat.h 
    kosho mamaahamiti vastuvikalpahetuH .
sa.nGYaadibhedakalanaakalito baliiyaaM\-
    statpuurvakoshamabhipuurya vijR^imbhate yaH .. 167..

paJN{}chendriyaiH paJN{}chabhireva hotR^ibhiH
    prachiiyamaano vishhayaajyadhaarayaa .
jaajvalyamaano bahuvaasanen{}dhanaiH
    manomayaagnirdahati prapaJN{}cham.h .. 168..

na hyas{}tyavidyaa manaso.atirik{}taa
    mano hyavidyaa bhavaban{}dhahetuH .
tasminvinashhTe sakalaM vinashhTaM
    vijR^imbhite.asminsakalaM vijR^imbhate .. 169..

svap{}ne.arthashuunye sR^ijati svashak{}tyaa
    bhok{}traadivish{}vaM mana eva sarvam.h .
tathaiva jaagratyapi no visheshhaH
    tatsarvametanmanaso vijR^imbhaNam.h .. 170..

sushhup{}tikaale manasi praliine
    naivaasti kiJN{}chitsakalaprasiddheH .
ato manaHkalpit eva puMsaH
    sa.nsaara etasya na vastuto.asti .. 171..

vaayunaa.a.aniiyate medhaH punastenaiva niiyate .
manasaa kal{}pyate ban{}dho mokshastenaiva kal{}pyate .. 172..

dehaadisarvavishhaye parikal{}pya raagaM
    badhnaati tena purushhaM pashuvad.hguNena .
vairasyamatra vishhavat.h suvudhaaya pash{}chaad.h
    enaM vimochayati tanmana eva ban{}dhaat.h .. 173..

tasmaanmanaH kaaraNamasya jantoH
    bandhasya mokshasya cha vaa vidhaane .
bandhasya heturmalinaM rajoguNaiH
    mokshasya shuddhaM virajastamaskam.h .. 174..

vivekavairaagyaguNaatirekaa\-
    ch{}chhuddhatvamaasaadya mano vimuk{}tyai .
bhavatyato buddhimato mumuksho\-
    staabhyaaM dR^iDhaabhyaaM bhavitavyamagre .. 175..

mano naama mahaavyaaghro vishhayaaraNyabhuumishhu .
charatyatra na gach{}chhan{}tu saadhavo ye mumukshavaH .. 176..

manaH prasuute vishhayaanasheshhaan.h 
    sthuulaatmanaa suukshmatayaa cha bhok{}tuH .
shariiravarNaashramajaatibhedaan.h
    guNakriyaahetuphalaani nityam.h .. 177..

asa.ngachidruupamamuM vimohya
    dehendriyapraaNaguNairnibad.hdhya .
ahaMmameti bhramayatyajasraM
    manaH svakR^ityeshhu phalopabhuk{}tishhu .. 178..

adhyaasadoshhaatpurushhasya sa.nsR^itiH
    adhyaasabandhas{}tvamunaiva kalpitaH .
rajastamodoshhavato.avivekino
    janmaadiduHkhasya nidaanametat.h .. 179..

ataH praahurmano.avidyaaM paNDitaastattvadarshinaH .
yenaiva bhraamyate vish{}vaM vaayunevaabhramaNDalam.h .. 180..

tanmanaHshodhanaM kaaryaM prayat{}nena mumukshuNaa .
vishuddhe sati chaitasminmuk{}tiH karaphalaayate .. 181..

mokshaikasak{}tyaa vishhayeshhu raagaM
    nirmuulya sa.nnyasya cha sarvakarma .
sach{}chh{ddha}.ryaa yaH shravaNaadinishhTho
    rajaHsvabhaavaM sa dhunoti buddheH .. 182..

manomayo naapi bhavetparaatmaa
    hyaadyantavattvaatpariNaamibhaavaat.h .
duHkhaatmakatvaadvishhayatvahetoH
    drashhTaa hi dR^ishyaatmatayaa na dR^ishhTaH .. 183..

buddhirbuddhiindriyaiH saardhaM savR^ittiH kartR^ilakshaNaH .
viGYaanamayakoshaH syaat{}puMsaH sa.nsaarakaaraNam.h .. 184..

anuvrajach{}chitpratibimbashak{}tiH
    viGYaanasa.nGYaH prakR^itervikaaraH .
GYaanakriyaavaanahamityajasraM
    dehendriyaadishhvabhimanyate bhR^isham.h .. 185..

anaadikaalo.ayamahaMsvabhaavo
    jiivaH samastavyavahaaravoDhaa .
karoti karmaaNyapi puurvavaasanaH
    puNyaanyapuNyaani cha tatphalaani .. 186..

bhuN^.hk{}te vichitraasvapi yonishhu vraja\-
    n{}naayaati niryaatyadha uu{dhva}.rmeshhaH .
asyaiva viGYaanamayasya jaagrat.h\-
    svap{}naadyavasthaaH sukhaduHkhabhogaH .. 187..

dehaadinishhThaashramadharmakarma\-
    guNaabhimaanaH satataM mameti .
viGYaanakosho.ayamatiprakaashaH
    prakR^ishhTasaannidhyavashaatparaatmanaH .
ato bhavatyeshha upaadhirasya
    yadaatmadhiiH sa.nsarati bhrameNa .. 188..

yo.ayaM viGYaanamayaH praaNeshhu hR^idi sphuratyayaM jyotiH .
kuuTasthaH sannaatmaa kartaa bhok{}taa bhavatyupaadhisthaH .. 189..

svayaM parich{}chhedamupetya buddheH
    taadaatmyadoshheNa paraM mR^ishhaatmanaH .
sarvaatmakaH sannapi viikshate svayaM
    svataH pR^ithak.htvena mR^ido ghaTaaniva .. 190..

upaadhisambandhavashaatparaatmaa
    hyupaadhidharmaananubhaati tad.hguNaH .
ayovikaaraanavikaarivanhivat.h
    sadaikaruupo.api paraH svabhaavaat.h .. 191..

          shishhya uvaacha .
bhrameNaapyanyathaa vaa.astu jiivabhaavaH paraatmanaH .
tadupaadheranaaditvaannaanaadernaasha ishhyate .. 192..

ato.asya jiivabhaavo.api nityaa bhavati sa.nsR^itiH .
na nivarteta tanmokshaH kathaM me shriiguro vada .. 193..

          shriigururuvaacha .
samyak.hpR^ishhTaM tvayaa vidvansaavadhaanena tach{}chhR^iNu .
praamaaNikii na bhavati bhraan{}tyaa mohitakalpanaa .. 194..

bhraantiM vinaa tvasaN^gasya nishhkriyasya niraakR^iteH .
na ghaTetaarthasambandho nabhaso niilataadivat.h .. 195..

svasya drashhTurnirguNasyaakriyasya
    pratyagbodhaanandaruupasya buddheH .
bhraan{}tyaa praap{}to jiivabhaavo na satyo
    mohaapaaye naas{}tyavastusvabhaavaat.h .. 196..

yaavad.hbhraantistaavadevaasya sattaa
    mithyaaGYaanojjR^imbhitasya pramaadaat.h .
raj{}jvaaM sarpo bhraantikaaliina eva
    bhraanternaashe naiva sarpo.api tadvat.h .. 197..

anaaditvamavidyaayaaH kaaryasyaapi tatheshhyate .
utpannaayaaM tu vidyaayaamaavidyakamanaadyapi .. 198..

prabodhe svap{}navatsarvaM sahamuulaM vinashyati .
anaadyapiidaM no nityaM praagabhaava iva sphuTam.h .. 199..

anaaderapi vidhvaMsaH praagabhaavasya viikshitaH .
yad.hbud.hdhyupaadhisambamdhaatparikalpitamaatmani .. 200..

jiivatvaM na tato.anyastu svaruupeNa vilakshaNaH .
sambandhas{}tvaatmano bud.hdhyaa mithyaaGYaanapuraHsaraH .. 201..

vinivR^ittirbhavettasya samyagGYaanena naanyathaa .
brahmaatmaikatvaviGYaanaM samyagGYaanaM shrutermatam.h .. 202..

tadaatmaanaatmanoH samyagvivekenaiva sidhyati .
tato vivekaH kartavyaH pratyagaatmasadaatmanoH .. 203..

jalaM pa.nkavadatyantaM pa.nkaapaaye jalaM sphuTam.h .
yathaa bhaati tathaatmaapi doshhaabhaave sphuTaprabhaH .. 204..

asannivR^ittau tu sadaatmanaa sphuTaM
    pratiitiretasya bhavetpratiichaH .
tato niraasaH karaNiiya eva
    sadaatmanaH saadhvahamaadivastunaH .. 205..

ato naayaM paraatmaa syaadviGYaanamayashabdabhaak.h .
vikaaritvaajjaDatvaach{}cha parich{}chhinnatvahetutaH .
dR^ishyatvaad.hvyabhichaaritvaannaanityo nitya ishhyate .. 206..

aanandapratibimbachumbitatanurvR^ittistamojR^imbhitaa
syaadaanandamayaH priyaadiguNakaH sveshhTaarthalaabhodayaH .
puNyasyaanubhave vibhaati kR^itinaamaanandaruupaH svayaM
sarvo nandati yatra saadhu tanubhR^inmaatraH prayat{}naM vinaa .. 207..

aanandamayakoshasya sushhup{}tau sphuurtirut{}kaTaa .
svap{}najaagarayoriishhadishhTasa.ndarshanaavinaa .. 208..

naivaayamaanandamayaH paraatmaa
    sopaadhikatvaatprakR^itervikaaraat.h .
kaaryatvahetoH sukR^itakriyaayaa
    vikaarasa.nghaatasamaahitatvaat.h .. 209..

paJN{}chaanaamapi koshaanaaM nishhedhe yuk{}titaH shruteH .
tannishhedhaavadhi saakshii bodharuupo.avashishhyate .. 210..

yo.ayamaatmaa svayaMjyotiH paJN{}chakoshavilakshaNaH .
avasthaatrayasaakshii sannirvikaaro niraJN{}janaH .
sadaanandaH sa viGYeyaH svaatmatvena vipash{}chitaa .. 211..

          shishhya uvaacha .
mithyaatvena nishhiddheshhu kosheshhveteshhu paJN{}chasu .
sarvaabhaavaM vinaa kiJN{}chinna pashyaamyatra he guro .
viGYeyaM kimu vastvasti svaatmanaa.a.atmavipash{}chitaa .. 212..

          shriigururuvaacha .
satyamuk{}taM tvayaa vidannipuNo.asi vichaaraNe .
ahamaadivikaaraaste tadabhaavo.ayamapyanu .. 213..

sarve yenaanubhuuyante yaH svayaM naanubhuuyate .
tamaatmaanaM veditaaraM viddi bud.hdhyaa susuukshmayaa .. 214..

tatsaakshikaM bhavettattadyadyadyenaanubhuuyate .
kasyaapyananubhuutaarthe saakshitvaM nopayujyate .. 215..

asau svasaakshiko bhaavo yataH svenaanubhuuyate .
ataH paraM svayaM saakshaatpratyagaatmaa na chetaraH .. 216..

jaagratsvap{}nasushhup{}tishhu sphuTataraM yo.asau samujjR^imbhate 
pratyagruupatayaa sadaahamahamityantaH sphurannaikadhaa .
naanaakaaravikaarabhaagina imaan.h pashyannahaMdhiimukhaan.h
nityaanandachidaatmanaa sphurati taM viddhi svametaM hR^idi .. 217..

ghaTodake bimbitamarkabimba\-
    maalok{}ya muuDho ravimeva manyate .
tathaa chidaabhaasamupaadhisa.nsthaM
    bhraan{}tyaahamityeva jaDo.abhimanyate .. 218..

ghaTaM jalaM tad.hgatamarkabimbaM
    vihaaya sarvaM viniriikshyate.arkaH .
taTastha etattritayaavabhaasakaH 
    svayaMprakaasho vidushhaa yathaa tathaa .. 219..

dehaM dhiyaM chitpratibimbamevaM
    visR^ijya buddhau nihitaM guhaayaam.h .
drashhTaaramaatmaanamakhaNDabodhaM
    sarvaprakaashaM sadasadvilakshaNam.h .. 220..

nityaM vibhuM sarvagataM susuukshmaM
    antarbahiHshuunyamananyamaatmanaH .
viGYaaya samyaN^.hnijaruupametat.h 
    pumaan.h vipaapmaa virajo vimR^ityuH .. 221..

vishoka aanandaghano vipash{}chit.h
    svayaM kutash{}chinna bibheti kash{}chit.h .
naanyo.asti panthaa bhavabandhamuk{}teH
    vinaa svatattvaavagamaM mumukshoH .. 222..

brahmaabhinnatvaviGYaanaM bhavamokshasya kaaraNam.h .
yenaadvitiiyamaanandaM brahma sampadyate budhaiH .. 223..

brahmabhuutastu sa.nsR^ityai vidvaannaavartate punaH .
viGYaatavyamataH samyagbrahmaabhinnatvamaatmanaH .. 224..

satyaM GYaanamanantaM brahma vishuddhaM paraM svataHsiddham.h .
nityaanandaikarasaM pratyagabhinnaM nirantaraM jayati .. 225..

sadidaM paramaadvaitaM svasmaadanyasya vastuno.abhaavaat.h .
na hyanyadasti kiJN{}chit.h samyak.h paramaarthatattvabodhadashaayaam.h .. 226.. 

yadidaM sakalaM vish{}vaM naanaaruupaM pratiitamaGYaanaat.h .
tatsarvaM brahmaiva pratyastaasheshhabhaavanaadoshham.h .. 227..

mR^itkaaryabhuuto.api mR^ido na bhinnaH
    kumbho.asti sarvatra tu mR^itsvaruupaat.h .
na kumbharuupaM pR^ithagasti kumbhaH
    kuto mR^ishhaa kalpitanaamamaatraH .. 228..

kenaapi mR^id.hbhinnatayaa svaruupaM
    ghaTasya sa.ndarshayituM na shak{}yate .
ato ghaTaH kalpita eva mohaa\-
    nmR^ideva satyaM paramaarthabhuutam.h .. 229..

sad.hbrahmakaaryaM sakalaM sadevaM
    tanmaatrametanna tato.anyadasti .
astiiti yo vak{}ti na tasya moho
    vinirgato nidritavat{}prajalpaH .. 230..

brahmaivedaM vish{}vamityeva vaaNii
    shrautii bruute.atharvanishhThaa varishhThaa .
tasmaadetad.hbrahmamaatraM hi vish{}vaM
    naadhishhThaanaad.hbhinnataa.a.aropitasya .. 231..

satyaM yadi syaaj{}jagadetadaatmano.a
    nantattvahaanirnigamaapramaaNataa .
asatyavaaditvamapiishituH syaa\-
    nnaitat{}trayaM saadhu hitaM mahaatmanaam.h .. 232..

iishvaro vastutattvaGYo na chaahaM teshhvavasthitaH .
na cha mat{}sthaani bhuutaaniityevameva vyachiik{}lR^ipat.h .. 233..

yadi satyaM bhavedvishvaM sushhup{}taamupalabhyataam.h .
yannopalabhyate kiJN{}chidato.asat{}svap{}navan{}mR^ishhaa .. 234..

ataH pR^ithaN^.hnaasti jagat{}paraatmanaH
    pR^ithak.hpratiitistu mR^ishhaa guNaadivat.h .
aaropitasyaasti kimarthavattaa.a\-
    dhishhThaanamaabhaati tathaa bhrameNa .. 235..

bhraan{}tasya yadyad.hbhramataH pratiitaM
    bhraamaiva tattadrajataM hi shuk{}tiH .
idaMtayaa brahma sadaiva ruupyate 
    tvaaropitaM brahmaNi naamamaatram.h .. 236..

ataH paraM brahma sadadvitiiyaM
    vishuddhaviGYaanaghanaM niraJN{}janam.h .
praashaantamaadyan{}tavihiinamakriyaM
    niran{}taraanan{}darasasvaruupam.h .. 237..

nirastamaayaakR^itasarvabhedaM
    nityaM sukhaM nishhkalamaprameyam.h .
aruupamavyak{}tamanaakhyamavyayaM
    jyotiH svayaM kiJN{}chididaM chakaasti .. 238..

GYaatR^iGYeyaGYaanashuunyamanan{}taM nirvikalpakam.h .
kevalaakhaNDachin{}maatraM paraM tattvaM vidurbudhaaH .. 239..

aheyamanupaadeyaM manovaachaamagocharam.h .
aprameyamanaadyan{}taM brahma puurNamahaM mahaH .. 240..

tattvaMpadaabhyaamabhidhiiyamaanayoH
    brahmaatmanoH shodhitayoryadiittham.h .
shrutyaa tayostattvamasiiti samyag.h
    ekatvameva pratipaadyate muhuH .. 241.

aik{}yaM tayorlakshitayorna vaachyayoH
    nigadyate.anyonyaviruddhadharmiNoH .
khadyotabhaanvoriva raajabhR^ityayoH
    kuupaamburaashyoH paramaaNumervoH .. 242..

tayorvirodho.ayamupaadhikalpito
    na vaastavaH kash{}chidupaadhireshhaH .
iishasya maayaa mahadaadikaaraNaM
    jiivasya kaaryaM shR^iNu paJN{}chakosham.h .. 243..

etaavupaadhii parajiivayostayoH
    samyaN^.hniraase na paro na jiivaH .
raajyaM narendrasya bhaTasya kheTakH
    tayorapohe na bhaTo na raajaa .. 244..

athaata aadesha iti shrutiH svayaM
    nishhedhati brahmaNi kalpitaM dvayam.h .
shrutipramaaNaanugR^ihiitabodhaa\-
    ttayorniraasaH karaNiiya eva .. 245..

nedaM nedaM kal{}pitatvaanna satyaM
    raj{}judR^ishhTavyaalavat{}svap{}navach{}cha .
it{}thaM dR^ish{}yaM saadhuyuk{}tyaa vyapohya
    GYeyaH pash{}chaadekabhaavastayoryaH .. 246..

tatastu tau lakshaNayaa sulakshyau
    tayorakhaNDaikarasatvasiddhaye .
naalaM jahatyaa na tathaa.ajahatyaa
    kin{}tuubhayaarthaatmikayaiva bhaavyam.h .. 247..

sa devadatto.ayamitiiha chaikataa
    viruddhadharmaa.nshamapaasya kathyate .
yathaa tathaa tattvamasiitivaak{}ye
    viruddhadharmaanubhayatra hitvaa .. 248..

saMlakshya chin{}maatratayaa sadaatmanoH
    akhaNDabhaavaH parichiiyate budhaiH .
evaM mahaavaak{}yashatena kathyate
    brahmaatmanoraik{}yamakhaNDabhaavaH .. 249..

asthuulamityetadasannirasya
    siddhaM svato vyomavadaprata{k{}ya}.rm.h .
ato mR^ishhaamaatramidaM pratiitaM
    jahiihi yat{}svaat{}matayaa gR^ihiitam.h .
brahmaahamityeva vishuddhabud.hdhyaa
    viddhi svamaatmaanamakhaNDabodham.h .. 250..

mR^it{}kaaryaM sakalaM ghaTaadi satataM mR^in{}maatramevaahitaM
tadvatsaj{}janitaM sadaatmakamidaM san{}maatramevaakhilam.h .
yasmaannaasti sataH paraM kimapi tat{}satyaM sa aatmaa svayaM
tasmaattattvamasi prashaan{}tamamalaM brahmaadvayaM yatparam.h .. 251..

nidraakal{}pitadeshakaalavishhayaGYaatraadi sarvaM yathaa
mithyaa tadvadihaapi jaagrati jagat{}svaaGYaanakaaryatvataH .
yasmaadevamidaM shariirakaraNapraaNaahamaadyapyasat.h 
tasmaattattvamasi prashaan{}tamamalaM brahmaadvayaM yatparam.h .. 252.. 

yatra bhraan{}tyaa kal{}pita tadviveke
    tattan{}maatraM naiva tasmaadvibhinnam.h .
svap{}ne nashhTaM svap{}navish{}vaM vichitraM
    svasmaadbhinnaM kinnu dR^ishhTaM prabodhe .. 253..

jaatiniitikulagotraduuragaM
    naamaruupaguNadoshhavarjitam.h .
deshakaalavishhayaativarti yad.h
    brahma tattvamasi bhaavayaatmani .. 254..

yat{}paraM sakalavaagagocharaM
    gocharaM vimalabodhachakshushhaH .
shuddhachid.hghanamanaadi vastu yad.h
    brahma tattvamasi bhaavayaatmani .. 255..

shhaD.hbhiruurmibhirayogi yogihR^id.h\-
    bhaavitaM na karaNairvibhaavitam.h .
bud.hdhyavedyamanavadyamasti yad.h
    brahma tattvamasi bhaavayaatmani .. 256..

bhraan{}tikalpitajagat{}kalaashrayaM
    svaashrayaM cha sadasadvilakshaNam.h .
nishhkalaM nirupamaanavaddhi yad.h
    brahma tattvamasi bhaavayaatmani .. 257..
    
jan{}mavR^iddhipariNatyapakshaya\-
    vyaadhinaashanavihiinamavyayam.h .
vishvasR^ishh{}TyavavighaatakaaraNaM
    brahma tattvamasi bhaavayaatmani .. 258..

astabhedamanapaastalakshaNaM
    nistaraN^gajalaraashinish{}chalam.h .
nityamuk{}tamavibhak{}tamuurti yad.h
    brahma tattvamasi bhaavayaatmani .. 259..

ekameva sadanekakaaraNaM
    kaaraNaan{}taraniraasyakaaraNam.h .
kaaryakaaraNavilakshaNaM svayaM
    brahma tattvamasi bhaavayaatmani .. 260..
    
nirvikal{}pakamanal{}pamaksharaM
    yatksharaaksharavilakshaNaM param.h .
nityamavyayasukhaM niraJN{}janaM
    brahma tattvamasi bhaavayaatmani .. 261..

yadvibhaati sadanekadhaa bhramaa\-
    nnaamaruupaguNavikriyaatmanaa .
hemavat{}svayamavikriyaM sadaa
    brahma tattvamasi bhaavayaatmani .. 262..

yach{}chakaas{}tyanaparaM paraatparaM
    pratyagekarasamaatmalakshaNam.h .
satyachitsukhamanan{}tamavyayaM
    brahma tattvamasi bhaavayaatmani .. 263..

uk{}tamarthamimamaatmani svayaM
    bhaavayetprathitayuk{}tibhirdhiyaa .
sa.nshayaadirahitaM karaambuvat.h
    tena tattvanigamo bhavishhyati .. 264..

sambodhamaatraM parishuddhatattvaM
    viGYaaya sa.nghe nR^ipavach{}cha sainye .
tadaashrayaH svaatmani sarvadaa sthito
    vilaapaya brahmaNi vish{}vajaatam.h .. 265..

buddhau guhaayaaM sadasadvilakshaNaM
    brahmaasti satyaM paramadvitiiyam.h .
tadaatmanaa yo.atra vased.hguhaayaaM
    punarna tasyaaN^gaguhaapraveshaH .. 266..

GYaate vastunyapi balavatii vaasanaa.anaadireshhaa
kartaa bhok{}taapyahamiti dR^iDhaa yaa.asya sa.nsaarahetuH .
pratyag.hdR^ishh{}Tyaa.a.atmani nivasataa saapaneyaa prayat{}naa\-
n{}muk{}tiM praahustadiha munayo vaasanaataanavaM yat.h .. 267..

ahaM mameti yo bhaavo dehaakshaadaavanaat{}mani .
adhyaaso.ayaM nirastavyo vidushhaa svaatmanishhThayaa .. 268..

GYaatvaa svaM pratyagaatmaanaM buddhitad.hvR^ittisaakshiNam.h .
so.ahamityeva sad.hvR^ittyaa.anaatmanyaatmamatiM jahi .. 269..

lokaanuvartanaM tyak{}tvaa tyak{}tvaa dehaanuvartanam.h .
shaastraanuvartanaM tyak{}tvaa svaadhyaasaapanayaM kuru .. 270..

lokavaasanayaa jan{}toH shaastravaasanayaapi cha .
dehavaasanayaa GYaanaM yathaavannaiva jaayate .. 271

sa.nsaarakaaraagR^ihamokshamich{}chho\-
    rayomayaM paadanibandhashR^i.nkhalam.h .
vadan{}ti taj{}GYaaH paTu vaasanaatrayaM
    yo.asmaadvimuk{}taH samupaiti muk{}tim.h .. 272..

jalaadisa.nsargavashaatprabhuuta\-
    durgandhadhuutaa.agarudivyavaasanaa .
sa.ngharshhaNenaiva vibhaati samya\-
    gvidhuuyamaane sati baahyagandhe .. 273..

an{}taHshritaanan{}taduuran{}tavaasanaa\-
    dhuuliivilip{}taa paramaat{}mavaasanaa .
praGYaatisa.ngharshhaNato vishuddhaa
    pratiiyate chan{}danagandhavat.h sphuTam.h .. 274..

anaatmavaasanaajaalaistirobhuutaatmavaasanaa .
nityaatmanishhThayaa teshhaaM naashe bhaati svayaM sphuTam.h .. 275..

yathaa yathaa pratyagavasthitaM manaH
    tathaa tathaa muJN{}chati baahyavaasanaam.h .
niHsheshhamokshe sati vaasanaanaaM
    aatmaanubhuutiH pratibandhashuunyaa .. 276..

svaatmanyeva sadaa sthitvaa mano nashyati yoginaH .
vaasanaanaaM kshayash{}chaataH svaadhyaasaapanayaM kuru .. 277..

tamo dvaabhyaaM rajaH sattvaatsattvaM shuddhena nashyati .
tasmaatsattvamavashhTabhya svaadhyaasaapanayaM kuru .. 278..

praarabdhaM pushhyati vapuriti nishchitya nishchalaH .
dhairyamaalam{}bya yat{}nena svaadhyaasaapanayaM kuru .. 279..

naahaM jiivaH paraM brahmetyatad.hvyaavR^ittipuurvakam.h .
vaasanaavegataH praap{}tasvaadhyaasaapanayaM kuru .. 280..

shrutyaa yuk{}tyaa svaanubhuutyaa GYaatvaa saarvaat{}myamaatmanaH .
k{}vachidaabhaasataH praap{}tasvaadhyaasaapanayaM kuru .. 281..

anaadaanavisargaabhyaamiishhannaasti kriyaa muneH .
tadekanishhThayaa nityaM svaadhyaasaapanayaM kuru .. 282..

tattvamasyaadivaak{}yotthabrahmaatmaikatvabodhataH .
brahmaNyaatmatvadaa{Dhyaa}.rya svaadhyaasaapanayaM kuru .. 283..

ahaMbhaavasya dehe.asminniHsheshhavilayaavadhi .
saavadhaanena yuk{}taat{}maa svaadhyaasaapanayaM kuru .. 284..

pratiitirjiivajagatoH svap{}navad.hbhaati yaavataa .
taavanniran{}taraM vidvan{}svaadhyaasaapanayaM kuru .. 285..

nidraayaa lokavaartaayaaH shabdaaderapi vismR^iteH .
k{}vachinnaavasaraM dattvaa chin{}tayaat{}maanamaat{}mani .. 286..

maataapitrormalod.hbhuutaM malamaaMsamayaM vapuH .
tyak{}tvaa chaaNDaalavad.hduuraM brahmiibhuuya kR^itii bhava .. 287..

ghaTaakaashaM mahaakaasha ivaat{}maanaM paraatmani .
vilaapyaakhaNDabhaavena tuushhNii bhava sadaa mune .. 288..

svaprakaashamadhishhThaanaM svayaMbhuuya sadaat{}manaa .
brahmaaNDamapi piNDaaNDaM tyajyataaM malabhaaNDavat.h .. 289..

chidaat{}mani sadaanande dehaaruuDhaamahaMdhiyam.h .
niveshya liN^gamutsR^ijya kevalo bhava sarvadaa .. 290..

yatraishha jagadaabhaaso darpaNaan{}taH puraM yathaa .
tad.hbrahmaahamiti GYaatvaa kR^itakR^ityo bhavishhyasi .. 291..

yatsatyabhuutaM nijaruupamaadyaM
    chidadvayaanandamaruupamakriyam.h .
tadetya mithyaavapurutsR^ijeta
    shailuushhavadveshhamupaattamaatmanaH .. 292..

sarvaatmanaa dR^ishyamidaM mR^ishhaiva
    naivaahamarthaH kshaNikatvadarshanaat.h .
jaanaamyahaM sarvamiti pratiitiH 
    kuto.ahamaadeH kshaNikasya sidhyet.h .. 293..

ahaMpadaarthastvahamaadisaakshii
    nityaM sushhup{}taavapi bhaavadarshanaat.h .
bruute hyajo nitya iti shrutiH svayaM
    tatpratyagaat{}maa sadasadvilakshaNaH .. 294..

vikaariNaaM sarvavikaaravettaa
    nityaavikaaro bhavituM samarhati .
manorathasvap{}nasushhup{}tishhu sphuTaM
    punaH punardR^ishhTamasattvametayoH .. 295..

ato.abhimaanaM tyaja maa.nsapiNDe
    piNDaabhimaaninyapi buddhikal{}pite .
kaalatrayaabaadhyamakhaNDabodhaM
    GYaatvaa svamaat{}maanamupaihi shaan{}tim.h .. 296..

tyajaabhimaanaM kulagotranaama\-
    ruupaashrameshhvaa{dra}.rshavaashriteshhu .
liN^gasya dharmaanapi ka{tR^i}.rtaadiM\-
    s{}tyak{}taa bhavaakhaNDasukhasvaruupaH .. 297..

san{}tyanye pratibandhaaH puMsaH sa.nsaarahetavo dR^ishhTaaH .
teshhaamevaM muulaM prathamavikaaro bhavatyahaMkaaraH .. 298..

yaavat{}syaat{}svasya sambandho.ahaMkaareNa duraat{}manaa .
taavanna leshamaatraapi muk{}tivaartaa vilakshaNaa .. 299..

aha.nkaaragrahaanmuk{}taH svaruupamupapadyate .
chandravadvimalaH puurNaH sadaanandaH svayaMprabhaH .. 300..

yo vaa pure so.ahamiti pratiito
    bud.hdhyaa prak{}lR^ip{}tastamasaa.atimuuDhayaa .
tasyaiva niHsheshhatayaa vinaashe
    brahmaatmabhaavaH pratibandhashuunyaH .. 301..

brahmaanandanidhirmahaabalavataa.aha.nkaaraghoraahinaa
saMveshh{}Tyaatmani rakshyate guNamayaishchaNDestribhirmastakaiH 
viGYaanaakhyamahaasinaa shrutimataa vich{}chhidya shiirshhatrayaM
nirmuul{}yaahimimaM nidhiM sukhakaraM dhiiro.anubhok{}tuMkshamaH .. 302..

yaavadvaa yat{}kiJN{}chidvishhadoshhasphuurtirasti cheddehe .
kathamaarogyaaya bhavettadvadahan{}taapi yogino muk{}tyai .. 303..

ahamo.atyan{}tanivR^ittyaa tat{}kR^itanaanaavikal{}pasa.nhR^ityaa .
pratyak{}tattvavivekaadidamahamasmiiti vindate tattvam.h .. 304..

aha.nkaare kartaryahamiti matiM muJN{}cha sahasaa
vikaaraatmanyaatmapratiphalajushhi svasthitimushhi .
yadadhyaasaat{}praap{}taa janimR^itijaraaduHkhabahulaa
pratiichash{}chinmuurtestava sukhatanoH sa.nsR^itiriyam.h .. 305..

sadaikaruupasya chidaatmano vibho\-
    raanandamuurteranavadyakiirteH .
naivaanyathaa k{}vaap{}yavikaariNaste
    vinaahamadhyaasamamushhya sa.nsR^itiH .. 306..

tasmaadaha.nkaaramimaM svashatruM
    bhok{}turgale kaNTakavatpratiitam.h .
vich{}chhidya viGYaanamahaasinaa sphuTaM 
    bhuN^.hkshvaatmasaamraajyasukhaM yatheshhTam.h .. 307..

tato.ahamaaderviniva{tya}.r vR^ittiM 
    sa.ntyak{}taraagaH paramaarthalaabhaat.h .
tuushhNiiM samaas{}svaatmasukhaanubhuutyaa
    puurNaat{}manaa brahmaNi nirvikal{}paH .. 308..

samuulakR^itto.api mahaanahaM puna\-
    {vyu}.rl{}lekhitaH syaadyadi chetasaa kshaNam.h .
sa.njiivya vikshepashataM karoti
    nabhasvataa praavR^ishhi vaarido yathaa .. 309..

nigR^ihya shatrorahamo.avakaashaH 
    k{}vachinna deyo vishhayaanuchin{}tayaa .
sa eva sa.njiivanaheturasya
    prakshiiNajambiiratarorivaambu .. 310..

dehaatmanaa sa.nsthita eva kaamii
    vilakshaNaH kaamayitaa kathaM syaat.h .
ato.arthasandhaanaparatvameva
    bhedaprasak{}tyaa bhavabandhahetuH .. 311..

kaaryapravardhanaad.hbiijapravR^iddhiH paridR^ish{}yate .
kaaryanaashaad.hbiijanaashastasmaat{}kaaryaM nirodhayet.h .. 312..

vaasanaavR^iddhitaH kaaryaM kaaryavR^id.hdhyaa cha vaasanaa .
vardhate sarvathaa puMsaH sa.nsaaro na nivartate .. 313..

sa.nsaarabandhavich{}chhittyai tad.h dvayaM pradahedyatiH .
vaasanaavR^iddhiretaabhyaaM chin{}tayaa kriyayaa bahiH .. 314..

taabhyaaM pravardhamaanaa saa suute sa.nsR^itimaatmanaH .
trayaaNaaM cha kshayopaayaH sarvaavasthaasu sarvadaa .. 315..

sarvatra sarvataH sarvabrahmamaatraavalokanaiH .
sad.hbhaavavaasanaadaa{Dhyaa}.rttat.htrayaM layamash{}nute .. 316..

kriyaanaashe bhavech{}chin{}taanaasho.asmaadvaasanaakshayaH .
vaasanaaprakshayo mokshaH saa jiivan{}muk{}tirishhyate .. 317..

sadvaasanaasphuurtivijR^im{}bhaNe sati
    hyasau viliinaap{}yahamaadivaasanaa .
atiprakR^ishhTaapyaruNaprabhaayaaM
    viliiyate saadhu yathaa tamisraa .. 318..

tamastamaHkaaryamanarthajaalaM
    na dR^ish{}yate satyudite dineshe .
tathaa.advayaanandarasaanubhuutau
    na vaasti bandho na cha duHkhagandhaH .. 319..

dR^ishyaM pratiitaM pravilaapayan{}san.h
    sanmaatramaanandaghanaM vibhaavayan.h .
samaahitaH sanbahiran{}taraM vaa
    kaalaM nayethaaH sati karmabandhe .. 320..

pramaado brahmanishhThaayaaM na kartavyaH kadaachana .
pramaado mR^ityurityaaha bhagavaanbrahmaNaH sutaH .. 321..

na pramaadaadanartho.anyo GYaaninaH svasvaruupataH .
tato mohastato.ahaMdhiistato bandhastato vyathaa .. 322..

vishhayaabhimukhaM dR^ishh{}Tvaa vidvaa.nsamapi vismR^itiH .
vikshepayati dhiidoshhairyoshhaa jaaramiva priyam.h .. 323..

yathaapakR^ishhTaM shaivaalaM kshaNamaatraM na tishhThati .
aavR^iNoti tathaa maayaa praaGYaM vaapi paraaN^.hmukham.h .. 324..

lakshyachyutaM chedyadi chittamiishhad.h
    bahirmukhaM sannipatettatastataH .
pramaadataH prachyutakelikandukaH 
    sopaanapaN^.hk{}tau patito yathaa tathaa .. 325..

vishhayeshhvaavishach{}chetaH sa.nkalpayati tad.hguNaan.h .
samyak{}sa.nkal{}panaat{}kaamaH kaamaat{}puMsaH pravartanam.h .. 326..

ataH pramaadaanna paro.asti mR^ityuH
    vivekino brahmavidaH samaadhau .
samaahitaH siddhimupaiti samyak.h 
    samaahitaatmaa bhava saavadhaanaH .. 327..

tataH svaruupavibhra.nsho vibhrashhTastu patatyadhaH .
patitasya vinaa naashaM punarnaaroha iikshyate .. 328..

sa.nkal{}paM varjayettasmaatsarvaanarthasya kaaraNam.h .
jiivato yasya kaivalyaM videhe sa cha kevalaH .
yat{}kiJN{}chitat{}pashyato bhedaM bhayaM bruute yajuHshrutiH .. 329..

yadaa kadaa vaapi vipash{}chideshha
    brahmaNyanan{}te.apyaNumaatrabhedam.h .
pashyatyathaamushhya bhayaM tadaiva
    yadviikshitaM bhinnatayaa pramaadaat.h .. 330..

shrutismR^itinyaayashatairnishhiddhe
    dR^ishye.atra yaH svaatmamatiM karoti .
upaiti duHkhopari duHkhajaataM
    nishhiddhakartaa sa malim{}lucho yathaa .. 331..

satyaabhisa.ndhaanarato vimuk{}to
    mahattvamaatmiiyamupaiti nityam.h . 
mithyaabhisandhaanaratastu nashyed.h
    dR^ishhTaM tadetadyadachaurachaurayoH .. 332..

yatirasadanusandhiM bandhahetuM vihaaya
    svayamayamahamasmiityaatmadR^ishh{}Tyaiva tishhThet.h
sukhayati nanu nishhThaa brahmaNi svaanubhuutyaa
    harati paramavidyaakaaryaduHkhaM pratiitam.h .. 333..

baahyaanusandhiH parivardhayet{}phalaM
    durvaasanaameva tatastato.adhikaam.h .
GYaatvaa vivekaiH parihR^itya baahyaM
    svaatmaanusandhiM vidadhiita nityam.h .. 334..

baahye niruddhe manasaH prasannataa
    manaHprasaade paramaatmadarshanam.h .
tasmin{}sudR^ishhTe bhavabandhanaasho
    bahirnirodhaH padavii vimuk{}teH .. 335..

kaH paNDitaH san{}sadasadvivekii
    shrutipramaaNaH paramaarthadarshii .
jaananhi kuryaadasato.avalambaM
    svapaatahetoH shishuvan{}mumukshuH .. 336..

dehaadisa.nsak{}timato na muk{}tiH
    muk{}tasya dehaadyabhimatyabhaavaH .
sup{}tasya no jaagaraNaM na jaagrataH
    svap{}nastayorbhinnaguNaashrayatvaat.h .. 337..

an{}tarbahiH svaM sthirajaN^gameshhu
    GYaatvaa.a.atmanaadhaaratayaa vilok{}ya .
tyak{}taakhilopaadhirakhaNDaruupaH
    puurNaatmanaa yaH sthita eshha muk{}taH .. 338..

sarvaat{}manaa bandhavimuk{}tihetuH
    sarvaatmabhaavaanna paro.asti kash{}chit.h .
dR^ishyaagrahe satyupapadyate.asau
    sarvaatmabhaavo.asya sadaatmanishhThayaa .. 339..

dR^ishyasyaagrahaNaM kathaM nu ghaTate dehaatmanaa tishhThato
baahyaarthaanubhavaprasak{}tamanasastattatkriyaaM kurvataH .
sa.nnyastaakhiladharmakarmavishhayairnityaatmanishhThaaparaiH
tattvaGYaiH karaNiiyamaatmani sadaanandech{}chhubhiryat{}nataH .. 340..

sarvaatmasiddhaye bhikshoH kR^itashravaNakarmaNaH .
samaadhiM vidadhaatyeshhaa shaan{}to daan{}ta iti shrutiH .. 341..

aaruuDhashak{}terahamo vinaashaH
    kartunna shak{}ya sahasaapi paNDitaiH .
ye nirvikal{}paakhyasamaadhinish{}chalaaH
    taanan{}taraa.anan{}tabhavaa hi vaasanaaH .. 342..

ahaMbud.hdhyaiva mohinyaa yojayitvaa.a.avR^iterbalaat.h .
vikshepashak{}tiH purushhaM vikshepayati tad.hguNaiH .. 343..

vikshepashak{}tivijayo vishhamo vidhaatuM
    niHsheshhamaavaraNashak{}tinivR^ittyabhaave .
dR^igdR^ishyayoH sphuTapayojalavadvibhaage
    nashyettadaavaraNamaat{}mani cha svabhaavaat.h .
niHsa.nshayena bhavati pratibandhashuunyo
    vikshepaNaM nahiM tadaa yadi chen{}mR^ishhaarthe .. 344..

samyagvivekaH sphuTabodhajanyo
    vibhajya dR^igdR^ishyapadaarthatattvam.h .
chhinatti maayaakR^itamohabandhaM
    yasmaadvimuk{}tastu punarna sa.nsR^itiH .. 345..

paraavaraikatvavivekavanhiH
    dahatyavidyaagahanaM hyasheshham.h .
kiM syaat{}punaH sa.nsaraNasya biijaM
    advaitabhaavaM samupeyushho.asya .. 346..

aavaraNasya nivR^ittirbhavati hi samyak.hpadaarthadarshanataH .
mithyaaGYaanavinaashastadvikshepajanitaduHkhanivR^ittiH .. 347..

etat{}tritayaM dR^ishhTaM samyagraj{}jusvaruupaviGYaanaat.h .
tasmaadvastusatattvaM GYaatavyaM bandhamuk{}taye vidushhaa .. 348..

ayo.agniyogaadiva satsaman{}vayaan.h
    maatraadiruupeNa vijR^im{}bhate dhiiH .
tat{}kaaryametad.hdvitayaM yato mR^ishhaa 
    dR^ishhTaM bhramasvap{}namanoratheshhu .. 349..

tato vikaaraaH prakR^iterahaMmukhaa
    dehaavasaanaa vishhayaash{}cha sarve .
kshaNe.anyathaabhaavitayaa hyamiishhaa\-
    masattvamaatmaa tu kadaapi naanyathaa .. 350..

nityaadvayaakhaNDachidekaruupo
    bud.hdhyaadisaakshii sadasadvilakshaNaH .
ahaMpadapratyayalakshitaarthaH 
    pratyak.h sadaanandaghanaH paraatmaa .. 351..

itthaM vipash{}chitsadasadvibhajya
    nishchitya tattvaM nijabodhadR^ishh{}Tyaa .
GYaatvaa svamaatmaanamakhaNDabodhaM
    tebhyo vimuk{}taH svayameva shaamyati .. 352..

aGYaanahR^idayagran{}therniHsheshhavilayastadaa .
samaadhinaa.avikal{}pena yadaa.advaitaatmadarshanam.h .. 353..

tvamahamidamitiiyaM kal{}panaa buddhidoshhaat.h
    prabhavati paramaatmanyadvaye nirvisheshhe .
pravilasati samaadhaavasya sarvo vikal{}po
    vilayanamupagach{}chhedvastutattvaavadhR^ityaa .. 354..

shaan{}to daan{}taH paramuparataH kshaantiyuk{}taH samaadhiM
kurvannityaM kalayati yatiH svasya sarvaatmabhaavam.h .
tenaavidyaatimirajanitaansaadhu dag{}dhvaa vikal{}paan.h
brahmaakR^ityaa nivasati sukhaM nishhkriyo nirvikal{}paH .. 355..

samaahitaa ye pravilaapya baahyaM
    shrotraadi chetaH svamahaM chidaatmani .
ta eva muk{}taa bhavapaashabandhaiH
    naanye tu paarokshyakathaabhidhaayinaH .. 356..

upaadhibhedaat{}svayameva bhidyate
    chopaadhyapohe svayameva kevalaH .
tasmaadupaadhervilayaaya vidvaan.h
    vasetsadaa.akal{}pasamaadhinishhThayaa .. 357..

sati sak{}to naro yaati sadbhaavaM hyekanishhThayaa .
kiiTako bhramaraM dhyaayan.h bhramaratvaaya kal{}pate .. 358..

kriyaantaraasak{}timapaasya kiiTako
    dhyaayannalitvaM hyalibhaavamR^ich{}chhati .
tathaiva yogii paramaatmatattvaM
    dhyaatvaa samaayaati tadekanishhThayaa .. 359..

atiiva suukshmaM paramaatmatattvaM
    na sthuuladR^ishh{}Tyaa pratipattumarhati .
samaadhinaatyantasusuukshmavR^ityaa
    GYaatavyamaaryairatishuddhabuddhibhiH .. 360..

yathaa suvarNaM puTapaakashodhitaM
    tyak{}tvaa malaM svaatmaguNaM samR^ich{}chhati . 
tathaa manaH sattvarajastamomalaM
    dhyaanena san{}tyajya sameti tattvam.h .. 361..

nirantaraabhyaasavashaattaditthaM
    pak{}vaM mano brahmaNi liiyate yadaa .
tadaa samaadhiH savikal{}pavarjitaH
    svato.advayaanandarasaanubhaavakaH .. 362..

samaadhinaa.anena samastavaasanaa\-
    granthervinaasho.akhilakarmanaashaH .
an{}tarbahiH sarvata eva sarvadaa
    svaruupavisphuurtirayat{}nataH syaat.h .. 363..

shruteH  shataguNaM vidyaan{}mananaM mananaadapi .
nidiMdhyaasaM lakshaguNamanan{}taM nirvikal{}pakam.h .. 364..

nirvikal{}pakasamaadhinaa sphuTaM
    brahmatattvamavagamyate dhR^ivam.h .
naanyathaa chalatayaa manogateH 
    pratyayaan{}taravimishritaM bhavet.h .. 365..

ataH samaadhat{}sva yatendriyaH san.h 
    niran{}taraM shaan{}tamanaaH pratiichi .
vidhvaMsaya dhvaan{}tamanaadyavidyayaa
    kR^itaM sadekatvavilokanena .. 366..

yogasya prathamadvaaraM vaaN^.hnirodho.aparigrahaH .
niraashaa cha niriihaa cha nityamekaantashiilataa .. 367..

ekaantasthitirindriyoparamaNe henurdamash{}chetasaH
saMrodhe karaNaM shamena vilayaM yaayaadahaMvaasanaa .
tenaanandarasaanubhuutirachalaa braahmii sadaa yoginaH
tasmaach{}chittanirodha eva satataM kaaryaH prayat{}no muneH .. 368..

vaachaM niyach{}chhaatmani taM niyach{}chha
    buddhau dhiyaM yach{}chha cha buddhisaakshiNi .
taM chaapi puurNaat{}mani nirvikal{}pe
    vilaapya shaan{}tiM paramaaM bhajasva .. 369..

dehapraaNendriyamanobud.hdhyaadibhirupaadhibhiH .
yairyai{vR^i}.rtteHsamaayogastatadbhaavo.asya yoginaH .. 370..

tannivR^ittyaa muneH samyak.h sarvoparamaNaM sukham.h .
sa.ndR^ish{}yate sadaanandarasaanubhavavip{}lavaH .. 371..

an{}tas{}tyaago bahis{}tyaago virak{}tasyaiva yujyate .
tyajatyantarbahiHsaN^gaM virak{}tastu mumukshayaa .. 372..

bahistu vishhayaiH saN^gaM tathaan{}tarahamaadibhiH .
virak{}ta eva shak{}noti tyak{}tuM brahmaNi nishhThitaH .. 373..

vairaagyabodhau purushhasya pakshivat.h
    pakshau vijaaniihi vichakshaNa tvam.h .
vimuk{}tisaudhaagralataadhirohaNaM
    taabhyaaM vinaa naanyatareNa sidhyati .. 374..

atyan{}tavairaagyavataH samaadhiH
    samaahitasyaiva dR^iDhaprabodhaH .
prabuddhatattvasya hi bandhamuk{}tiH
    muk{}taatmano nityasukhaanubhuutiH .. 375..

vairaagyaanna paraM sukhasya janakaM pash{}yaami vash{}yaatmanaH
tach{}chech{}chhuddhataraatmabodhasahitaM svaaraajyasaamraajyadhuk.h .
etad.hdvaaramajasramuk{}tiyuvateryasmaattvamasmaat{}paraM
sarvatraas{}pR^ihayaa sadaatmani sadaa praGYaaM kuru shreyase .. 376..

aashaaM chhin{}ddhi vishhopameshhu vishhayeshhveshhaiva mR^ityoH kR^iti\-
s{}tyak{}tvaa jaatikulaashrameshhvabhimatiM muJN{}chaatiduuraatkriyaaH .
dehaadaavasati tyajaatmadhishhaNaaM praGYaaM kurushhvaatmani
tvaM drashhTaasyamano.asi ni{dva}.ryaparaM brahmaasi yadvastutaH .. 377..

lakshye brahmaNi maanasaM dR^iDhataraM sa.nsthaapya baahyendriyaM
svasthaane viniveshya nish{}chalatanush{}chopekshya dehasthitim.h .
brahmaat{}maik{}yamupetya tanmayatayaa chaakhaNDavR^ittyaa.anishaM
brahmaanandarasaM pibaatmani mudaa shuunyaiH kimanyai{bhR^i}.rsham.h .. 378..

anaatmachin{}tanaM tyak{}tvaa kashmalaM duHkhakaaraNam.h .
chin{}tayaatmaanamaanandaruupaM yan{}muk{}tikaaraNam.h .. 379..

eshha svayaMjyotirasheshhasaakshii
    viGYaanakosho vilasatyajasram.h .
lakshyaM vidhaayainamasadvilakshaNa\-
    makhaNDavR^ittyaa.a.atmatayaa.anubhaavaya .. 380..

etamach{}chhiinnayaa vR^ittyaa pratyayaantarashuunyayaa .
ul{}lekhayanvijaaniiyaat{}svasvaruupatayaa sphuTam.h .. 381..

atraatmatvaM dR^iDhiikurvannahamaadishhu sa.ntyajan.h .
udaasiinatayaa teshhu tishhThet{}sphuTaghaTaadivat.h .. 382..

vishuddhaman{}taHkaraNaM svaruupe 
    niveshya saakshiNyavabodhamaatre .
shanaiH shanairnish{}chalataamupaanayan.h 
    puurNaM svamevaanuvilokayettataH .. 383..

dehendriyapraaNamano.ahamaadibhiH
    svaaGYaanak{}lR^ip{}tairakhilairupaadhibhiH .
vimuk{}tamaatmaanamakhaNDaruupaM
    puurNaM mahaakaashamivaavalokayet.h .. 384..

ghaTakalashakusuulasuuchimukhyaiH
    gaganamupaadhishatairvimuk{}tamekam.h .
bhavati na vividhaM tathaiva shuddhaM
    paramahamaadivimuk{}tamekameva .. 385..

brahmaadistambaparyan{}taa mR^ishhaamaatraa upaadhayaH .
tataH puurNaM svamaatmaanaM pashyedekaatmanaa sthitam.h .. 386..

yatra bhraan{}tyaa kal{}pitaM tadviveke
    tattan{}maatraM naiva tasmaadvibhinnam.h .
bhraan{}ternaashe bhaati dR^ishhTaahitattvaM
    raj{}justadvadvish{}vamaatmasvaruupam.h .. 387..

svayaM brahmaa svayaM vishhNuH svayamindraH svayaM shivaH .
svayaM vish{}vamidaM sarvaM svasmaadanyanna kiJN{}chana .. 388..

antaH svayaM chaapi bahiH svayaM cha
    svayaM purastaat.h svayameva pash{}chaat.h .
svayaM hyaavaachyaaM svayamapyudiichyaaM
    tathoparishhTaat{}svayamap{}yadhastaat.h .. 389..

taraN^gaphenabhramabud.hbudaadi
    sarvaM svaruupeNa jalaM yathaa tathaa .
chideva dehaadyahaman{}tametat.h
    sarvaM chidevaikarasaM vishuddham.h .. 390..

sadevedaM sarvaM jagadavagataM vaaN^.hmanasayoH
sato.anyannaas{}tyeva prakR^itiparasiim{}ni sthitavataH .
pR^ithak.h kiM mR^it{}s{}naayaaH kalashaghaTakumbhaadyavagataM
vadatyeshha bhraantas{}tvamahamiti maayaamadirayaa .. 391..

kriyaasamabhihaareNa yatra naanyaditi shrutiH .
braviiti dvaitaraahityaM mithyaadhyaasanivR^ittaye .. 392..

aakaashavannirmalanirvikal{}paM
    niHsiimaniHspandananirvikaaram.h .
antarbahiHshuunyamananyamadvayaM
    svayaM paraM brahma kimasti bodhyam.h .. 393..

vak{}tavyaM kimu vidyate.atra bahudhaa brahmaiva jiivaH svayaM
brahmaitaj{}jagadaatataM nu sakalaM brahmaadvitiiyaM shrutiH .
brahmaivaahamiti prabuddhamatayaH sa.ntyak{}tabaahyaaH sphuTaM
brahmiibhuuya vasanti san{}tatachidaanandaatmanaitad.hdhruvam.h .. 394..

jahi malamayakoshe.ahaMdhiyotthaapitaashaaM
    prasabhamanilakal{}pe liN^gadehe.api pash{}chaat.h .
nigamagaditakiirtiM nityamaanandamuurtiM
    svayamiti parichiiya brahmaruupeNa tishhTha .. 395..

shavaakaaraM yaavadbhajati manujastaavadashuchiH
parebhyaH syaat{}k{}lesho jananamaraNavyaadhinilayaH .
yadaatmaanaM shuddhaM kalayati shivaakaaramachalam.h 
tadaa tebhyo muk{}to bhavati hi tadaaha shrutirapi .. 396..

svaatmanyaaropitaasheshhaabhaasarvastuniraasataH .
svayameva paraM brahma puurNamadvayamakriyam.h .. 397..

samaahitaayaaM sati chittavR^ittau
    paraatmani brahmaNi nirvikal{}pe .
na dR^ishyate kash{}chidayaM vikal{}paH
    prajalpamaatraH parishishhyate yataH .. 398..

asat{}kal{}po vikal{}po.ayaM vishvamityekavastuni .
nirvikaare niraakaare nirvisheshhe bhidaa kutaH .. 399..

drashhTudarshanadR^ishyaadibhaavashuunyaikavastuni .
nirvikaare niraakaare nirvisheshhe bhidaa kutaH .. 400..

kal{}paarNava ivaatyantaparipuurNaikavastuni .
nirvikaare niraakaare nirvisheshhe bhidaa kutaH .. 401..

tejasiiva tamo yatra praliinaM bhraan{}tikaaraNam.h .
advitiiye pare tattve nirvisheshhe bhidaa kutaH .. 402..

ekaatmake pare tattve bhedavaartaa kathaM vaset.h .
sushhup{}tau sukhamaatraayaaM bhedaH kenaavalokitaH .. 403..

na hyasti vishvaM paratattvabodhaat.h 
    sadaatmani brahmaNi nirvikal{}pe .
kaalatraye naapyahiriikshito guNe
    na hyambubindu{mR^i}.rgatR^ishhNikaayaam.h .. 404..

maayaamaatramidaM dvaitamadvaitaM paramaarthataH .
iti bruute shrutiH saakshaatsushhup{}taavanubhuuyate .. 405..

ananyatvamadhishhThaanaadaarop{}yasya niriikshitam.h .
paNDitai raj{}jusarpaadau vikal{}po bhraan{}tijiivanaH .. 406..

chittamuulo vikal{}po.ayaM chittaabhaave na kash{}chana .
atash{}chittaM samaadhehi pratyagruupe paraatmani .. 407..

kimapi satatabodhaM kevalaanandaruupaM
    nirupamamativelaM nityamuk{}taM niriiham.h .
niravadhigaganaabhaM nishh{}kalaM nirvikal{}paM
    hR^idi kalayati vidvaan.h brahma puurNaM samaadhau .. 408..

prakR^itivikR^itishuunyaM bhaavanaatiitabhaavaM
    samarasamasamaanaM maanasambandhaduuram.h .
nigamavachanasiddhaM nityamasmat{}prasiddhaM
    hR^idi kalayati vidvaan.h brahma puurNaM samaadhau .. 409..

ajaramamaramastaabhaavavastusvaruupaM
    stimitasalilaraashiprakhyamaakhyaavihiinam.h .
shamitaguNavikaaraM shaashvataM shaan{}tamekaM
    hR^idi kalayati vidvaan.h brahma puurNaM samaadhau .. 410..

samaahitaantaHkaraNaH svaruupe
    vilokayaatmaanamakhaNDavaibhavam.h .
vich{}chhin{}ddhi bandhaM bhavagandhagandhitaM 
    yat{}nena puMs{}tvaM saphaliikurushhva .. 411.

sarvopaadhivinirmuk{}taM sach{}chidaanandamadvayam.h .
bhaavayaatmaanamaatmasthaM na bhuuyaH kal{}pase.adhvane .. 412..

chhaayeva puMsaH paridR^ish{}yamaan\-
    maabhaasaruupeNa phalaanubhuutyaa .
shariiramaaraach{}chhavavannirastaM
    punarna sa.ndhatta idaM mahaatmaa .. 413..

satatavimalabodhaanandaruupaM sametya
    tyaja jaDamalaruupopaadhimetaM suduure .
atha punarapi naishha smaryataaM vaantavastu
    smaraNavishhayabhuutaM palpate kutsanaaya .. 414..

samuulametatparidaahya vanhau
    sadaatmani brahmaNi nirvikal{}pe .
tataH svayaM nityavishuddhabodhaa\-
    nandaatmanaa tishhThati vidvarishhThaH .. 415..

praarabdhasuutragrathitaM shariiraM
    prayaatu vaa tishhThatu goriva srak.h .
na tat{}punaH pash{}yati tattvavettaa\-
    .a.anandaatmani brahmaNi liinavR^ittiH .. 416..

akhaNDaanandamaatmaanaM viGYaaya svasvaruupataH .
kimich{}chhan.h kasya vaa hetordehaM pushhNaati tattvavit.h .. 417..

sa.nsiddhasya phalaM tvetaj{}jiivan{}muk{}tasya yoginaH .
bahirantaH sadaanandarasaasvaadanamaatmani .. 418..

vairaagyasya phalaM bodho bodhasyoparatiH phalam.h .
svaanandaanubhavaach{}chhaantireshhaivoparateH phalam.h .. 419..

yadyuttarottaraabhaavaH puurvapuurvantu nishhphalam.h .
nivR^ittiH paramaa tR^ip{}tiraanando.anupamaH svataH .. 420..

dR^ishhTaduHkheshhvanudvego vidyaayaaH prastutaM phalam.h .
yatkR^itaM bhraantivelaayaaM naanaa karma jugupsitam.h .
pash{}chaannaro vivekena tat{}kathaM kartumarhati .. 421..

vidyaaphalaM syaadasato nivR^ittiH
    pravR^ittiraGYaanaphalaM tadiikshitam.h .
taj{}GYaaGYayoryan{}mR^igatR^ishhNikaadau
    nochedvidaaM dR^ishhTaphalaM kimasmaat.h .. 422..

aGYaanahR^idayagranthervinaasho yadyasheshhataH .
anich{}chhorvishhayaH kiM nu pravR^itteH kaaraNaM svataH .. 423..

vaasanaanudayo bhogye vairaagasya tadaavadhiH .
ahaMbhaavodayaabhaavo bodhasya paramaavadhiH .
liinavR^ittairanut{}pattirmaryaadoparatestu saa .. 424..

brahmaakaaratayaa sadaa sthitatayaa nirmuk{}tabaahyaarthadhii\-
ranyaaveditabhogyabhogakalano nidraaluvad.hbaalavat.h .
svap{}naalokitalokavaj{}jagadidaM pash{}yan{}k{}vachil{}labdhadhii\-
raaste kash{}chidanantapuNyaphalabhugdhanyaH sa maanyo bhuvi .. 425..

sthitapraGYo yatirayaM yaH sadaanandamash{}nute .
brahmaNyeva viliinaatmaa nirvikaaro vinishhkriyaH .. 426..

brahmaatmanoH shodhitayorekabhaavaavagaahinii .
nirvikal{}paa cha chinmaatraa vR^ittiH praGYeti kathyate .
susthitaa.asau bhavedyasya sthitapraGYaH sa uchyate .. 427..

yasya sthitaa bhavet{}praGYaa yasyaanando niran{}taraH .
prapaJN{}cho vismR^itapraayaH sa jiivan{}muk{}ta ishhyate .. 428..

liinadhiirapi jaagarti jaagraddharmavivarjitaH .
bodho nirvaasano yasya sa jiivan{}muk{}ta ishhyate .. 429..

shaantasa.nsaarakalanaH kalaavaanapi nishhkalaH .
yasya chittaM vinish{}chintaM sa jiivan{}muk{}ta ishhyate .. 430..

vartamaane.api dehe.asmiJN{}chhaayaavadanuvartini .
ahantaamamataa.abhaavo jiivanmuk{}tasya lakshaNam.h .. 431..

atiitaananusandhaanaM bhavishhyadavichaaraNam.h .
audaasiinyamapi praap{}taM jiivanmuk{}tasya lakshaNam.h .. 432..

guNadoshhavishishhTe.asmin{}svabhaavena vilakshaNe .
sarvatra samadarshitvaM jiivanmuk{}tasya lakshaNam.h .. 433..

ishhTaanishhTaarthasam{}praap{}tau samadarshitayaa.a.atmani .
ubhayatraavikaaritvaM jiivanmuk{}tasya lakshaNam.h .. 434..

brahmaanandarasaasvaadaasak{}tachittatayaa yateH .
antarbahiraviGYaanaM jiivanmuk{}tasya lakshaNam.h .. 435..

dehendriyaadau kartavye mamaahaMbhaavavarjitaH .
audaasiinyena yastishhThetsa jiivanmuk{}talakshaNaH .. 436..

viGYaata aatmano yasya brahmabhaavaH shruterbalaat.h .
bhavabandhavinirmuk{}taH sa jiivanmuk{}talakshaNaH .. 437..

dehendriyeshhvahaMbhaava idaMbhaavastadanyake .
yasya no bhavataH k{}vaapi sa jiivanmuk{}ta ishhyate .. 438..

na pratyagbrahmaNorbhedaM kadaapi brahmasargayoH .
praGYayaa yo vijaaniti sa jiivanmuk{}talakshaNaH .. 439..

saadhubhiH puujyamaane.asmin{}piiDyamaane.api durjanaiH .
samabhaavo bhavedyasya sa jiivanmuk{}talakshaNaH .. 440..

yatra pravishhTaa vishhayaaH pareritaa
    nadiipravaahaa iva vaariraashau .
linanti sanmaatratayaa na vikriyaaM
    utpaadayan{}tyeshha yatirvimuk{}taH .. 441..

viGYaatabrahmatattvasya yathaapuurvaM na sa.nsR^itiH .
asti chenna sa viGYaatabrahmabhaavo bahirmukhaH .. 442..

praachiinavaasanaavegaadasau sa.nsaratiiti chet.h .
na sadekatvaviGYaanaan{}mandii bhavati vaasanaa .. 443..

atyantakaamukasyaapi vR^ittiH kuNThati maatari .
tathaiva brahmaNi GYaate puurNaanande maniishhiNaH .. 444..

nididhyaasanashiilasya baahyapratyaya iikshyate .
braviiti shrutiretasya praarabdhaM phaladarshanaat.h .. 445..

sukhaadyanubhavo yaavattaavat{}praarabdhamishhyate .
phalodayaH kriyaapuurvo nishhkriyo na hi kutrachit.h .. 446..

ahaM brahmeti viGYaanaat{}kal{}pakoTishataarjitam.h .
saJN{}chitaM vilayaM yaati prabodhaat{}svap{}nakarmavat.h .. 447..

yat{}kR^itaM svap{}navelaayaaM puNyaM vaa paapamulbaNam.h .
sup{}totthitasya kintat{}syaat{}svargaaya narakaaya vaa .. 448..

svamasaN^gamudaasiinaM pariGYaaya nabho yathaa .
na sh{}lishhyati cha yak{}kiJN{}chit{}kadaachid.hbhaavikarmabhiH .. 449..

na nabho ghaTayogena suraagandhena lipyate .
tathaatmopaadhiyogena taddharmairnaiva lipyate .. 450..

GYaanodayaat{}puraarabdhaM karmaGYaanaanna nash{}yati .
adatvaa svaphalaM lakshyamuddish{}yot{}sR^ishhTabaaNavat.h .. 451..

vyaaghrabud.hdhyaa vinirmuk{}to baaNaH pash{}chaattu gomatau .
na tishhThati chhinatyeva lakshyaM vegena nirbharam.h .. 452..

praabdhaM balavattaraM khalu vidaaM bhogena tasya kshayaH
samyagGYaanahutaashanena vilayaH praak{}sa.nchitaagaaminaam.h .
brahmaat{}maik{}yamavekshya tan{}mayatayaa ye sarvadaa sa.nsthitaaH
teshhaaM tat{}tritayaM nahi k{}vachidapi brahmaiva te nirguNam.h .. 453..

upaadhitaadaatmyavihiinakevala\-
    brahmaatmanaivaatmani tishhThato muneH .
praarabdhasad.hbhaavakathaa na yuk{}taa
    svap{}naarthasaMbandhakatheva jaagrataH .. 454..

na hi prabuddhaH pratibhaasadehe
    dehopayoginyapi cha prapaJN{}che .
karotyahantaaM mamataanidantaaM
    kintu svayaM tishhThati jaagareNa .. 455..

na tasya mithyaarthasamarthanech{}chhaa
    na sa.ngrahastaj{}jagato.api dR^ishhTaH .
tatraanuvR^ittiryadi chen{}mR^ishhaarthe
    na nidrayaa muk{}ta itiishhyate dhruvam.h .. 456..

tadvatpare brahmaNi vartamaanaH 
    sadaatmanaa tishhThati naanyadiikshate .
smR^itiryathaa svap{}navilokitaarthe
    tathaa vidaH praashanamochanaadau .. 457..

karmaNaa nirmito dehaH praarabdhaM tasya kal{}pyataam.h .
naanaaderaatmano yuk{}taM naivaatmaa karmanirmitaH .. 458..

ajo nityaH shaash{}vata iti bruute shrutiramoghavaak.h .
tadaatmanaa tishhThato.asya kutaH praarabdhakal{}panaa .. 459..
praarabdhaM sidhyati tadaa yadaa dehaatmanaa sthitiH .
dehaatmabhaavo naiveshhTaH praarabdhaM tyajyataamataH .. 460..

shariirasyaapi praarabdhakal{}panaa bhraan{}tireva hi .
adhyastasya kutaH sattvamasatyasya kuto janiH .
ajaatasya kuto naashaH praarabdhamasataH kutaH .. 461..

GYaanenaaGYaanakaaryasya samuulasya layo yadi .
tishhThatyayaM kathaM deha iti shaN^kaavato jaDaan.h .. 462..

samaadhaatuM baahyadR^ishh{}Tyaa praarabdhaM vadati shrutiH .
na tu dehaadisatyatvabodhanaaya vipash{}chitaam.h .. 463..

paripuurNamanaadyantamaprameyamavikriyam.h .
ekamevaadvayaM brahma neha naanaasti kiJN{}chana .. 464..

sad.hganaM chid.hghanaM nityamaanandaghanamakriyam.h .
ekamevaadvayaM brahma neha naanaasti kiJN{}chana .. 465..

pratyagekarasaM puurNamanantaM sarvatomukham.h .
ekamevaadvayaM brahma neha naanaasti kiJN{}chana .. 466..

aheyamanupaadeyamanaadeyamanaashrayam.h .
ekamevaadvayaM brahma neha naanaasti kiJN{}chana .. 467..

nirguNaM nishh{}kalaM suukshmaM nirvikal{}paM niraJN{}janam.h .
ekamevaadvayaM brahma neha naanaasti kiJN{}chana .. 468..

aniruupya svaruupaM yanmanovaachaamagocharam.h .
ekamevaadvayaM brahma neha naanaasti kiJN{}chana .. 469..

satsamR^iddhaM svataHsiddhaM shuddhaM buddhamaniidR^isham.h .
ekamevaadvayaM brahma neha naanaasti kiJN{}chana .. 470..

nirastaraagaa vinirastabhogaaH 
    shaantaaH sudaantaa yatayo mahaantaH .
viGYaaya tattvaM parametadante
    praap{}taaH paraaM ni{vR^i}.rtimaatmayogaat.h .. 471..

bhavaanapiidaM paratattvamaatmanaH 
    svaruupamaanandaghanaM vichaarya .
vidhuuya mohaM svamanaHprakal{}pitaM
    muk{}taH kR^itaartho bhavatu prabuddhaH .. 472..

samaadhinaa saadhuvinish{}chalaatmanaa
    pash{}yaatmatattvaM sphuTabodhachakshushhaa .
niHsa.nshayaM samyagavekshitash{}che\-
    ch{}chhrutaH padaartho na punarvikal{}pyate .. 473..

svasyaavidyaabandhasambandhamokshaa\-
    t{}satyaGYaanaanandaruupaatmalabdhau .
shaastraM yuk{}tirdeshikok{}tiH pramaaNaM
    chaantaHsiddhaa svaanubhuutiH pramaaNam.h .. 474..

bandho mokshash{}cha tR^ip{}tish{}cha chintaa.a.arogyakshudaadayaH .
svenaiva vedyaa yaj{}GYaanaM pareshhaamaanumaanikam.h .. 475..

taTasthitaa bodhayanti guravaH shrutayo yathaa .
praGYayaiva taredvidvaaniish{}varaanugR^ihiitayaa .. 476..

svaanubhuutyaa svayaM GYaatvaa svamaatmaanamakhaNDitam.h .
sa.nsiddhaH sammukhaM tishhThennirvikal{}paatmanaa.a.atmani .. 477..

vedaantasiddhaantaniruk{}tireshhaa
    brahmaiva jiivaH sakalaM jagach{}cha .
akhaNDaruupasthitireva moksho
    brahmaadvitiiye shrutayaH pramaaNam.h .. 478..

iti guruvachanaach{}chhrutipramaaNaat.h
    paramavagamya satattvamaatmayuk{}tyaa .
prashamitakaraNaH samaahitaatmaa
    k{}vachidachalaakR^itiraatmanishhThato.abhuut.h .. 479..

kiJN{}chit{}kaalaM samaadhaaya pare brahmaNi maanasam.h .
utthaaya paramaanandaadidaM vachanamabraviit.h .. 480..

buddhirvinashhTaa galitaa pravR^ittiH
    brahmaatmanorekatayaa.adhigatyaa .
idaM na jaane.apyanidaM na jaane
    kiM vaa kiyadvaa sukhamas{}tyapaaram.h .. 481..

vaachaa vak{}tumashak{}yameva manasaa mantuM na vaa shak{}yate
svaanandaamR^itapuurapuuritaparabrahmaambudhervaibhavam.h .
ambhoraashivishiirNavaarshhikashilaabhaavaM bhajanme mano
yasyaaMshaaMshalave viliinamadhunaa.a.anandaatmanaa ni{vR^i}.rtam.h .. 482..

k{}va gataM kena vaa niitaM kutra liinamidaM jagat.h .
adhunaiva mayaa dR^ishhTaM naasti kiM mahadadbhutam.h .. 483..

kiM heyaM kimupaadeyaM kimanyat{}kiM vilakshaNam.h .
akhaNDaanandapiiyuushhapuurNe brahmamahaarNave .. 484..

na kiJN{}chidatra pash{}yaami na shR^iNomi na ved.hmyaham.h .
svaatmanaiva sadaanandaruupeNaasmi vilakshaNaH .. 485..

namo namaste gurave mahaatmane
    vimuk{}tasaN^gaaya saduttamaaya .
nityaadvayaanandarasasvaruupiNe
    bhuum{}ne sadaa.apaaradayaambudhaam{}ne .. 486..

yat{}kaTaakshashashisaan{}drachandrikaa\-
    paatadhuutabhavataapajashramaH .
praap{}tavaanahamakhaNDavaibhavaa\-
    nandamaatmapadamakshayaM kshaNaat.h .. 487..

dhanyo.ahaM kR^itakR^ityo.ahaM vimuk{}to.ahaM bhavagrahaat.h .
nityaanandasvaruupo.ahaM puurNo.ahaM tvadanugrahaat.h .. 488..

asaN^go.ahamanaN^go.ahamaliN^go.ahamabhaN^guraH .
prashaanto.ahamananto.ahamamalo.ahaM chirantanaH .. 489..

akartaahamabhok{}taahamavikaaro.ahamakriyaH .
shuddhabodhasvaruupo.ahaM kevalo.ahaM sadaashivaH .. 490..

drashhTuH shroturvak{}tuH karturbhok{}turvibhinna evaaham.h .
nityanirantaranishhkriyaniHsiimaasaN^gapuurNabodhaatmaa .. 491..

naahamidaM naahamado.apyubhayoravabhaasakaM paraM shuddham.h .
baahyaabhyantarashuunyaM puurNaM brahmaadvitiiyamevaaham.h .. 492..

nirupamamanaaditattvaM tvamahamidamada iti kal{}panaaduuram.h .
nityaanandaikarasaM satyaM brahmaadvitiiyamevaaham.h .. 493..

naaraayaNo.ahaM narakaantako.ahaM 
    puraantako.ahaM purushho.ahamiishaH .
akhaNDabodho.ahamasheshhasaakshii
    niriishvaro.ahaM nirahaM cha nirmamaH .. 494..

sarveshhu bhuuteshhvahameva sa.nsthito 
    GYaanaatmanaa.antarbahiraashrayaH san.h .
bhok{}taa cha bhogyaM svayameva sarvaM
    yadyat{}pR^ithag{}dR^ishhTamidantayaa puraa .. 495..

mayyakhaNDasukhaambhodhau bahudhaa vishvaviichayaH .
utpadyante viliiyante maayaamaarutavibhramaat.h .. 496..

sthulaadibhaavaa mayi kal{}pitaa bhramaa\-
    daaropitaanusphuraNena lokaiH .
kaale yathaa kal{}pakavatsaraaya\-
    Na{t{}vaa}.r dayo nishh{}kalanirvikal{}pe .. 497..

aaropitaM naashrayaduushhakaM bhavet.h 
    kadaapi muuDhairatidoshhaduushhitaiH .
naa{dri}.rkarotyuushharabhuumibhaagaM
    mariichikaavaari mahaapravaahaH .. 498..

aakaashaval{}lepaviduurago.ahaM
    aadityavad.hbhaasyavilakshaNo.aham.h .
ahaaryavannityavinish{}chalo.ahaM
    ambhodhivat{}paaravivarjito.aham.h .. 499..

na me dehena sambandho megheneva vihaayasaH .
ataH kuto me taddharmaa jaakrat{}svap{}nasushhup{}tayaH .. 500..

upaadhiraayaati sa eva gach{}chhati
    sa eva karmaaNi karoti bhuN^.hk{}te .
sa eva jiiryan.h mriyate sadaahaM
    kulaadrivannish{}chala eva sa.nsthitaH .. 501..

na me  pravR^ittirna cha me nivR^ittiH
    sadaikaruupasya nira.nshakasya .
ekaatmako yo niviDo nirantaro 
    vyomeva puurNaH sa kathaM nu cheshhTate .. 502..

puNyaani paapaani nirindriyasya
    nish{}chetaso nirvikR^iterniraakR^iteH .
kuto mamaakhaNDasukhaanubhuuteH
    bruute hyananvaagatamityapi shrutiH .. 503..

chhaayayaa spR^ishhTamushhNaM vaa shiitaM vaa sushhThu duHshhThu vaa .
na spR^ishatyeva yat{}kiJN{}chitpurushhaM tadvilakshaNam.h .. 504..

na saakshiNaM saaksh{}yadharmaaH sa.nspR^ishanti vilakshaNam.h .
avikaaramudaasiinaM gR^ihadharmaaH pradiipavat.h .. 505..

raveryathaa karmaNi saakshibhaavo
    vanheryathaa daahaniyaamakatvam.h .
raj{}joryathaa.a.aropitavastusaN^gaH
    tathaiva kuuTasthachidaatmano me .. 506..

kartaapi vaa kaarayitaapi naahaM
    bhok{}taapi vaa bhojayitaapi naaham.h .
drashhTaapi vaa darshayitaapi naahaM
    so.ahaM svayaMjyotiraniidR^igaatmaa .. 507..

chalatyupaadhau pratibimbalaul{}ya\-
    maupaadhikaM muuDhadhiyo nayanti .
svabimbabhuutaM ravivadvinishhkriyaM
    kartaasmi bhok{}taasmi hato.asmi heti .. 508..

jale vaapi sthale vaapi luThatveshha jaDaatmakaH .
naahaM vilipye taddharmairghaTadharmairnabho yathaa .. 509..

ka{tR^i}.rtvabhok{}tR^itvakhalatvamattataa\-
    jaDatvabaddhatvavimuk{}tataadayaH .
buddhervikal{}paa na tu santi vastutaH
    svasmin{}pare brahmaNi kevale.advaye .. 510..

santu vikaaraaH prakR^iterdashadhaa shatadhaa sahasradhaa vaapi .
kiM me.asaN^gachitastairna ghanaH k{}vachidambaraM spR^ishati .. 511..

avyak{}taadisthuulaparyantametat.h    
    vish{}va yatraabhaasamaatraM pratiitam.h .
vyomaprakhyaM suukshmamaadyantahiinaM
    brahmaadvaitaM yattadevaahamasmi .. 512..

sarvaadhaaraM sarvavastuprakaashaM
    sarvaakaaraM sarvagaM sarvashuunyam.h .
nityaM shuddhaM nish{}chalaM nirvikal{}paM
    brahmaadvaitaM yattadevaahamasmi .. 513..

yat{}pratyastaasheshhamaayaavisheshhaM
    pratyagruupaM pratyayaagamyamaanam.h .
satyaGYaanaanantamaanandaruupaM
    brahmaadvaitaM yattadevaahamasmi .. 514..

nishhkriyo.asmyavikaaro.asmi
    nishhkalo.asmi niraakR^itiH .
nirvikal{}po.asmi nityo.asmi 
    niraalambo.asmi ni{dva}.ryaH .. 515..

sarvaatmako.ahaM sarvo.ahaM sarvaatiito.ahamadvayaH .
kevalaakshaNDabodho.ahamaanando.ahaM nirantaraH .. 516..

svaaraajyasaamraajyavibhuutireshhaa
    bhavatkR^ipaashriimahimaprasaadaat.h .
praap{}taa mayaa shriigurave mahaatmane
    namo namaste.astu punarnamo.astu .. 517..

mahaasvap{}ne maayaakR^itajanijaraamR^ityugahane
bhramantaM k{}lish{}yantaM bahulatarataapairanudinam.h .
aha.nkaaravyaaghravyathitamimamatyantakR^ipayaa
prabodhya prasvaapaatparamavitavaanmaamasi guro .. 518..

namastasmai sadaikasmai kasmaichinmahase namaH .
yadetadvishvaruupeNa raajate gururaaja te .. 519..

iti natamavalok{}ya shishhyavaryaM
    samadhigataatmasukhaM prabuddhatattvam.h .
pramuditahR^idayaM sa deshikendraH
    punaridamaaha vachaH paraM mahaatmaa .. 520..

brahmapratyayasantatirjagadato brahmaiva tatsarvataH
pashyaadhyaatmadR^ishaa prashaantamanasaa sarvaasvavasthaasvapi .
ruupaadanyadavekshitaM kimabhitash{}chakshushhmataaM dR^ishyate
tadvad.hbrahmavidaH sataH kimaparaM buddhervihaaraaspadam.h .. 521..

kastaaM paraanandarasaanubhuuti\-
    mR^itsR^ijya shuunyeshhu rameta vidvaan.h .
chandre mahaal{}haadini diipyamaane
    chitrendumaalokayituM ka ich{}chhet.h .. 522..

asatpadaarthaanubhavena kiJN{}chin.h
    na hyasti tR^ip{}tirna cha duHkhahaaniH .
tadadvayaanandarasaanubhuutyaa
    tR^ip{}taH sukhaM tishhTha sadaatmanishhThayaa .. 523..

svameva sarvathaa pash{}yanmanyamaanaH svamadvayam.h .
svaanandamanubhuJN{}jaanaH kaalaM naya mahaamate .. 524..

akhaNDabodhaatmani nirvikal{}pe
    vikal{}panaM vyom{}ni puraprakal{}panam.h .
tadadvayaanandamayaatmanaa sadaa
    shaantiM paraametya bhajasva maunam.h .. 525..

tuushhNiimavasthaa paramopashaantiH
    buddherasat{}kal{}pavikal{}pahetoH .
brahmaatmana brahmavido mahaatmano
    yatraadvayaanandasukhaM nirantaram.h .. 526..

naasti nirvaasanaanmaunaatparaM sukhakR^iduttamam.h .
viGYaataatmasvaruupasya svaanandarasapaayinaH .. 527..

gach{}chha.nstishhThannupavishaJN{}chhayaano vaa.anyathaapi vaa .
yathech{}chhayaa vesedvidvaanaat{}naaraamaH sadaa muniH .. 528..

na deshakaalaasanadigyamaadi\-
    lakshyaadyapekshaa.apratibaddhavR^itteH .
sa.nsiddhatattvasya mahaatmano.asti 
    svavedane kaa niyamaadyavasthaa .. 529..

ghaTo.ayamiti viGYaatuM niyamaH ko.anvavekshate .
vinaa pramaaNasushhThutvaM yasminsati padaarthadhiiH .. 530..

ayamaatmaa nityasiddhaH pramaaNe sati bhaasate .
na deshaM naapi kaalaM na shuddhiM vaapyapekshate .. 531..

devadatto.ahamotyetadviGYaanaM nirapekshakam.h .
tadvad.hbrahmavido.apyasya brahmaahamiti vedanam.h .. 532..

bhaanuneva jagatsarvaM bhaasate yasya tejasaa .
anaatmakamasattuch{}chhaM kiM nu tasyaavabhaasakam.h .. 533..

vedashaastrapuraaNaani bhuutaani sakalaanyapi .
yenaarthavanti taM kinnu viGYaataaraM prakaashayet.h .. 534..

eshha svayaMjyotiranantashak{}tiH
    aatmaa.aprameyaH sakalaanubhuutiH .
yameva viGYaaya vimuk{}tabandho
    jayatyayaM brahmaviduttamottamaH .. 535..

na khidyate no vishhayaiH pramodate
    na saj{}jate naapi virajyate cha .
svasminsadaa kriiDati nandati svayaM
    nirantaraanandarasena tR^ip{}taH .. 536..

kshudhaaM dehavyathaaM tyak{}tvaa baalaH kriiDati vastuniH .
tathaiva vidvaan.h ramate nirmamo nirahaM sukhii .. 537..

chintaashuunyamadainyabhaikshamashanaM paanaM saridvaarishhu
svaatan{}tr{}yeNa nira.nkushaa sthitirabhiirnidraa shmashaane vane .
vastraM kshaalanashoshhaNaadirahitaM digvaastu shayyaa mahii
sa.nchaaro nigamaantaviithishhu vidaaM kriiDaa pare brahmaNi .. 538..

vimaanamaalam{}bya shariirametad.h
    bhunak{}tyasheshhaanvishhayaanupasthitaan.h .
parech{}chhayaa baalavadaatmavettaa
    yo.avyak{}taliN^go.ananushhak{}tabaahyaH .. 539..

digambaro vaapi cha saambaro vaa
    tvagambaro vaapi chidambarasthaH .
unmattavadvaapi cha baalavadvaa
    pishaachavadvaapi charatyavanyaam.h .. 540..

kaamaannishh{}kaamaruupii sa.nsh{}charatyekachaaro muniH .
svaatmanaiva sadaa tushhTaH svayaM sarvaatmanaa sthitaH .. 541..

k{}vachinmuuDho vidvaan.h k{}vachidapi mahaaraajavibhavaH
k{}vachid.hbhraantaH saumyaH k{}vachidajagaraachaarakalitaH .
k{}vachit{}paatriibhuutaH k{}vachidavamataH k{}vaapyaviditaH
charatyevaM praaGYaH satataparamaanandasukhitaH .. 542..

nirdhano.api sadaa tushhTo.apyasahaayo mahaabalaH .
nityatR^ip{}to.apyabhuJN{}jaano.apyasamaH samadarshanaH .. 543..

api kurvannakurvaaNash{}chaabhok{}taa phalabhogyapi .
shariiryapyashariiryeshha parich{}chhinno.api sarvagaH .. 544..

ashariiraM sadaa santamimaM brahmavidaM k{}vachit.h .
priyaapriye na spR^ishatastathaiva cha shubhaashubhe .. 545..

sthuulaadisambandhavato.abhimaaninaH
    sukhaM cha duHkhaM cha shubhaashubhe cha .
vidhvastabandhasya sadaatmano muneH 
    kutaH shubhaM vaa.apyashubhaM phalaM vaa .. 546..

tamasaa grastavadbhaanaadagrasto.api ravirjanaiH .
grasta ityuchyate bhraan{}tyaaM hyaGYaatvaa vastulakshaNam.h .. 547..

tadvaddehaadibandhebhyo vimuk{}taM brahmavittamam.h .
pashyanti dehivanmuuDhaaH shariiraabhaasadarshanaat.h .. 548..

ahirni{l{}va}.ryaniiM vaayaM muk{}tvaa dehaM tu tishhThati .
itastatash{}chaalyamaano yat{}kiJN{}chit{}praaNavaayunaa .. 549..

strotasaa niiyate daaru yathaa nim{}nonnatasthalam.h .
daivena niiyate deho yathaakaalopabhuk{}tishhu .. 550..

praarabdhakarmaparikal{}pitavaasanaabhiH
    sa.nsaarivach{}charati bhuk{}tishhu muk{}tadehaH .
siddhaH svayaM vasati saakshivadatra tuushhNiiM 
    chakrasya muulamiva kal{}pavikal{}pashuunyaH .. 551..

naivendriyaaNi vishhayeshhu niyu.nk{}ta eshha
    naivaapayu.nk{}ta updarshanalakshaNasthaH .
naiva kriyaaphalamapiishhadavekshate sa
    svaanandasaandrarasapaanasumattachittaH .. 552..

lakshyaalakshyagatiM tyak{}tvaa yastishhThetkevalaatmanaa .
shiva eva svayaM saakshaadayaM brahmaviduttamaH .. 553..

jiivanneva sadaa muk{}taH kR^itaartho brahmavittamaH .
upaadhinaashaad.hbrahmaiva san.h brahmaapyeti ni{dva}.ryam.h .. 554..

shailuushho veshhasad.hbhaavaabhaavayosh{}cha yathaa pumaan.h .
tathaiva brahmavich{}chhreshhThaH sadaa brahmaiva naaparaH .. 555..

yatra k{}vaapi vishiirNaM satparNamiva tarorvapuH patataat.h .
brahmiibhuutasya yateH praageva tach{}chidagninaa dagdham.h .. 556..

sadaatmani brahmaNi tishhThato muneH
    puurNaa.advayaanandamayaatmanaa sadaa .
na deshakaalaadyuchitapratiikshaa 
    tvaN^.hmaa.nsaviT.hpiNDavisarjanaaya .. 557..

dehasya moksho no moksho na daNDasya kamaNDaloH .
avidyaahR^idayagranthimoksho moksho yatastataH .. 558..

kulyaayaamatha nadyaaM vaa shivakshetre.api chat{}vare .
parNaM patati chettena taroH kiM nu shubhaashubham.h .. 559..

patrasya pushhpasya phalasya naashavad.h\-
    dehendriyapraaNadhiyaaM vinaashaH .
naivaatmanaH svasya sadaatmakasyaa\-
    nandaakR^ite{vR^i}.rkshavadasti chaishhaH .. 560..

praGYaanaghana ityaatmalakshaNaM satyasuuchakam.h .
anuudyaupaadhikasyaiva kathayanti vinaashanam.h .. 561..

avinaashii vaa are.ayamaatmeti shrutiraatmanaH .
prabraviityavinaashitvaM vinashyatsu vikaarishhu .. 562..

paashhaaNavR^ikshatR^iNadhaanyakaDaN^karaadyaa
    dagdhaa bhavanti hi mR^ideva yathaa tathaiva .
dehendriyaasumana aadi samastadR^ishyaM
    GYaanaagnidagdhamupayaati paraatmabhaavam.h .. 563..

vilakshaNaM yathaa dhvaantaM liiyate bhaanutejasi .
tathaiva sakalaM dR^ishyaM brahmaNi praviliiyate .. 564..

ghaTe nashhTe yathaa vyoma vyomaiva bhavati sphuTam.h .
tathaivopaadhivilaye brahmaiva brahmavit{}svayam.h .. 565..

kshiiraM kshiire yathaa kship{}taM tailaM taile jalaM jale .
sa.nyuk{}tamekataaM yaati tathaa.a.atmanyaatmavinmuniH .. 566..

evaM videhakaivalyaM sanmaatratvamakhaNDitam.h .
brahmabhaavaM prapadyaishha yatirnaavartate punaH .. 567..

sadaatmaikatvaviGYaanadagdhaavidyaadiva{shhma}.rNaH .
amushhya brahmabhuutatvaad.h brahmaNaH kuta udbhavaH .. 568..

maayaak{}lR^ip{}tau bandhamokshau na staH svaatmani vastutaH .
yathaa raj{}jau nishhkriyaayaaM sarpaabhaasavinirgamau .. 569..

aavR^iteH sadasattvaabhyaaM vak{}tavye bandhamokshaNe .
naavR^iti{bra}.rhmaNaH kaachidanyaabhaavaadanaavR^itam.h .
yadyas{}tyadvaitahaaniH syaad.h dvaitaM no sahate shrutiH .. 570..

bandhaJN{}cha mokshaJN{}cha mR^ishhaiva muuDhaa
    buddherguNaM vastuni kal{}payanti .
dR^igaavR^itiM meghakR^itaaM yathaa ravau
    yato.advayaa.asaN^gachidetadaksharam.h .. 571..

astiiti pratyayo yash{}cha yash{}cha naastiiti vastuni .
buddhereva guNaavetau na tu nityasya vastunaH .. 572..

atastau maayayaa k{}lR^ip{}tau bandhamokshau na chaatmani .
nishh{}kale nishhkriye shaante niravadye niraJN{}jane .
advitiiye pare tattve vyomavat{}kalpanaa kutaH .. 573..

na nirodho na chot{}pattirna baddho na cha saadhakaH .
na mumukshurna vai muk{}ta ityeshhaa paramaarthataa .. 574..

sakalanigamachuuDaasvaantasiddhaantaruupaM
    paramidamatiguhyaM darshitaM te mayaadya .
apagatakalidoshhaM kaamanirmuk{}tabuddhiM
    svasutavadasakR^ittvaaM bhaavyitvaa mumukshum.h .. 575..

iti shrutvaa gurorvaak{}yaM prashrayeNa kR^itaanatiH .
sa tena samanuGYaato yayau nirmuk{}tabandhanaH .. 576..

gurureva sadaanandasindhau nirmagnamaanasaH .
paavayanvasudhaaM sarvaa.n vichachaara nirantaraH .. 577..

ityaachaaryasya shishhyasya sa.nvaadenaatmalakshaNam.h .
niruupitaM mumukshuuNaaM sukhabodhopapattaye .. 578..

hitamidamupadeshamaadriyantaaM
    vihitanirastasamastachittadoshhaaH .
bhavasukhavirataaH prashaantachittaaH 
    shrutirasikaa yatayo mumukshavo ye .. 579..

sa.nsaaraadhvani taapabhaanukiraNaprodbhuutadaahavyathaa\-
khinnaanaaM jalakaa.nkshayaa marubhuvi bhraantyaa paribhraamyataam.h .
atyaasannasudhaambudhiM sukhakaraM brahmaadvayaM darshaya\-
tyeshhaa shaN^karabhaaratii vijayate nirvaaNasa.ndaayinii .. 580..

    .. iti sha.nkaraachaaryavirachitaM vivekachuDaamaNi ..
	  
              .. AUM tatsat.h ..
%
\endindian % End indian text....same as >!
\endsong
% ----
% send songs, corrections, etc to Avinash Chopde (avinash@acm.org)
% ----
